Opis jednostki

Rys historyczny

Pierwszą jednostką penitencjarną na terenie powiatu chrzanowskiego był, powołany końcem lat czterdziestych, Ośrodek Pracy Więźniów przy krakowskim areszcie śledczym. Skazani zajmowali baraki, które istnieją do dzisiaj i służą za mieszkania socjalne. Byli wtedy zatrudniani w mieszczącej się na terenie Trzebini, nieistniejącej już, kopalni węgla kamiennego "Siersza". W 1950 roku, jako Oddział Zewnętrzny nr 1 Aresztu Śledczego w Krakowie-Podgórzu, ośrodek został przeniesiony do Gaja. Skazani byli umieszczeni w czteropiętrowym, również istniejącym do dzisiaj, bloku na os. Awaryjnym (obecnie Jana Pawła II). Średnio przebywało tam 150 osób. Skazani pracowali przy budowach na zlecenie krakowskiej firmy EnergoPrzem, a od 1970 roku dla katowickiego Prinż-u. W oddziałach zewnętrznych pracowali skazani młodociani (którzy nie przekroczyli 21 roku życia), pierwszy raz karani, mający zasądzone wyroki nie dłuższe niż 5 lat. W 1972 roku, przy Przedsiębiorstwie Robót Kolejowych nr 9 w Krakowie (baza w Trzebini) stanowiącym własność PKP, zostało zaadaptowanych kilka baraków na rzecz powstającego Oddziału Zewnętrznego nr 2 AŚ Kraków. Był to ten teren przy ulicy Słowackiego, na którym dzisiaj mieści się Zakład Karny. Dwa lata później, w 1974 roku, został zlikwidowany OZ nr 1 w Gaju. Osadzonych i funkcjonariuszy przeniesiono do mogącego pomieścić 200 osób OZ w Trzebini i innych jednostek więziennictwa w Krakowie. Po wprowadzeniu reformy administracyjnej i powołaniu 49 województw Trzebiński OZ zaczął podlegać Okręgowemu Zarządowi Zakładów Karnych w Katowicach. W listopadzie 1977 roku OZ przy ul. Słowackiego został przekształcony w Ośrodek Przystosowania Społecznego. Zmieniła się wówczas struktura osadzonych i system wykonywania kary pozbawienia wolności. Zamiast odbywających karę po raz pierwszy, w Trzebini zostali zakwaterowani umieszczeni, czyli recydywiści penitencjarni po odbyciu kary pozbawienia wolności. Mieli oni być poddawani „szczególnemu oddziaływaniu resocjalizacyjnemu”, mającemu im pomóc w powrocie do życia w społeczeństwie. Okres pobytu w takim ośrodku nie mógł być krótszy niż dwa lata ani dłuższy niż 5 lat. Pierwszym Naczelnikiem OPS, wydelegowanym z Aresztu Śledczego w Katowicach, został mjr Adam Bryda. Dnia 1 marca 1982 roku na Naczelnika został powołany mjr Jan Świder kierujący jednostką do 1999 roku. Od tego czasu położono duży nacisk na oddziaływania wychowawcze oraz działania kulturalno-oświatowe. Początkiem lat dziewięćdziesiątych XX wieku nastąpiły znaczące zmiany struktury organizacyjnej więziennictwa. Powstały Rejonowe Areszty Śledcze, a później Okręgowe Inspektoraty Służby Więziennej. Zmiany w podziale administracyjnym kraju sprawiły, że "trzebińskie więzienie" z czasem trafiło ponownie do struktury administracyjnej krakowskiego RAŚ przy ul. Montelupich 7, a obecnego OISW.

Od 1 czerwca 1990 roku, z chwilą likwidacji OPS-ów, jednostka zmieniła swój status na zakład karny, o charakterze otwartym i półotwartym dla odbywających karę po raz pierwszy i młodocianych. W sposób znaczący zmieniła się też struktura administracyjna samego zakładu karnego. Zatrudnienie większej liczby funkcjonariuszy w dziale penitencjarnym umożliwiło łatwiejsze przystosowanie zakładu do wymogów zmieniającego się prawa karnego wykonawczego i skuteczniejsze objęcie, większej liczby skazanych, oddziaływaniami ukierunkowanymi na społeczną readaptację. Wskutek intensywnie prowadzonych oddziaływań penitencjarnych oraz coraz szerszej współpracy Służby Więziennej z samorządami terytorialnymi, organizacjami pozarządowymi o charakterze charytatywnym oraz kościołami i związkami wyznaniowymi trzebiński zakład karny aktywnie włączył się w życie społeczności lokalnej.

Rozwój jednostki:

W 2018 roku na terenie przyległym do murów zakładu Karnego wybudowano halę produkcyjną. To nowoczesny obiekt o powierzchni prawie 1000 metrów kwadratowych. Posiada część magazynową w której istnieje możliwość montażu suwnicy. Zatrudnieni w niej osadzeni mają do dyspozycji szatnie, sanitariaty, pomieszczenia socjalne. Do dyspozycji kontrahenta są biura, które znajdują się na piętrze budynku. Obiekt pozwala zatrudnić ok 40 osadzonych w systemie zmianowym.

W roku 2020 przeprowadzono termomodernizację pawilonów mieszkalnych. Wymieniono stolarkę okienną, ocieplono ściany budynków i zamontowano nowoczesne panele elewacyjne. Dodatkowo, by zmniejszyć koszty energii elektrycznej na dachach budynków zamontowano instalację fotowoltaiczną.

Rok 2023 był dla Zakładu Karnego rokiem przełomowym. W dniu 7 czerwca nadano jednostce sztandar będący wyrazem jedności formacji, tradycji, honoru, męstwa, służby społeczeństwu, praworządności i wierności Ojczyźnie.

Tydzień później podpisano umowę o budowie nowego pawilonu mieszkalnego wraz infrastrukturą towarzyszącą.  Jesienią rozpoczęto pracę budowlane. Po niespełna 2 latach zakończono prace inwestycyjne.  Efekt prac możemy podziwiać dzisiaj.

W ramach rozbudowy trzebińskiej jednostki penitencjarnej powstał nowy pawilon mieszkalny oraz budynki administracji.  

Nowo wybudowany pawilon dysponuje 277 miejscami zakwaterowania dla osadzonych w 5 oddziałach mieszkalnych.

Dwa oddziały mieszkalne przeznaczono dla osadzonych wobec których wykonywany jest środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania – pojemości tych oddziałów to 102 miejsca .

Kolejne trzy oddziały mieszkalne o pojemności 153 miejsc przeznaczone są dla skazanych mężczyzn, odbywających karę po raz pierwszy w zakładzie karnym typu zamkniętego.

Na terenie nowego pawilonu znajduje się również nowoczesne ambulatorium z izbą chorych o pojemności 22 miejsc.

W części administracyjnej znajduje się sekretariat, biura funkcjonariuszy poszczególnych pionów służby, stanowisko dowodzenia, biuro przepustek, sala widzeń, szatnia funkcjonariuszy i siłownia. W planie budynków uwzględniono również przestronny garaż dla samochodów służbowych.