Opis jednostki

Zakład Karny w Płocku jest jednostką penitencjarną typu zamkniętego, przeznaczoną dla skazanych recydywistów penitencjarnych (R-1) oraz tymczasowo aresztowanych, zgodnie z rejonizacją określoną przez Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Warszawie. Ponadto w strukturze jednostki funkcjonuje oddział terapeutyczny dla skazanych z niepsychotycznymi zaburzeniami psychicznymi lub z niepełnosprawnością intelektualną, a także dla skazanych skierowanych do nauczania, zakwalifikowanych do programów substytucyjnych oraz osób poruszających się na wózku inwalidzkim. Na terenie zakładu działają Centrum Kształcenia Ustawicznego, biblioteka oraz Warsztat Terapii Zajęciowej, które wspierają proces readaptacji społecznej osadzonych poprzez edukację, rozwój kompetencji społecznych oraz aktywizację zawodową.

Początki płockiego więzienia sięgają 1803 roku, kiedy to w okresie zaboru pruskiego wzniesiono dwupiętrowy budynek według projektu architekta Dawida Gilla. Obiekt, otoczony murem o charakterze obronnym, posiadał nad bramą znamienny napis: „Postrach rzuca na niecnych, dobrych ubezpiecza tym domem Fryderyk Wilhelm III”. Po upadku powstania listopadowego w 1831 roku zakład został wypełniony powstańcami, co wymusiło rozbudowę infrastruktury. W 1846 roku powstały kolejne gmachy zaprojektowane przez Henryka Marconiego. W okresie międzywojennym uruchomiono warsztaty pracy dla osadzonych, natomiast podczas wojny polsko-sowieckiej zakład został czasowo ewakuowany i ponownie zaludniony pod koniec sierpnia 1920 roku. Okres II wojny światowej nie przyniósł istotnych zmian infrastrukturalnych. Po 1945 roku uruchomiono przedsiębiorstwo metalowe, a w latach 70. XX wieku rozpoczęto szeroko zakrojoną modernizację budynków mieszkalnych, wież ochronnych, pralni oraz kuchni.

Wyjątkowym wydarzeniem w historii jednostki była wizyta Ojca Świętego Jana Pawła II w 1991 roku. Papież spotkał się bezpośrednio z osadzonymi, kierując do nich słowa: „Jesteście skazani, ale nie potępieni”. Na pamiątkę tego wydarzenia w murach zakładu umieszczono tablicę pamiątkową. Wizyta stała się również inspiracją do organizacji ogólnopolskiego konkursu plastycznego dla osadzonych, poświęconego osobie Jana Pawła II, który od lat cieszy się dużym zainteresowaniem.

1 kwietnia 2018 roku Zakład Karny w Płocku objął Oddział Zewnętrzny w Płońsku, utworzony na terenie zlikwidowanego Aresztu Śledczego, co przyczyniło się do zwiększenia pojemności jednostki. Obecnie działalność Oddziału Zewnętrznego pozostaje czasowo zawieszona. W 2025 roku oddano do użytku dwa nowe pawilony mieszkalne, dzięki czemu aktualna pojemność Zakładu Karnego w Płocku wynosi 1011 miejsc. Nowe obiekty oraz wyznaczone cele są w pełni dostosowane do potrzeb osób z niepełnosprawnościami. Jednostka systematycznie modernizuje zaplecze techniczne oraz istniejące pawilony mieszkalne, dbając jednocześnie o rozwój warunków sprzyjających skutecznej resocjalizacji. Zakład Karny w Płocku konsekwentnie łączy wieloletnią tradycję z nowoczesnym podejściem do wykonywania kary pozbawienia wolności.

Od 2008 roku w Zakładzie Karnym w Płocku działa Klub Honorowych Dawców Krwi PCK „Kropla Sprawiedliwości”, jedna z najważniejszych inicjatyw społecznych jednostki. Regularne akcje honorowego krwiodawstwa stanowią wyraz realnego zaangażowania funkcjonariuszy w niesienie pomocy drugiemu człowiekowi oraz odpowiedzialności za zdrowie i życie innych. Funkcjonariusze angażują się również w liczne inicjatywy społeczne i charytatywne, propagują zdrowy styl życia oraz odnoszą sukcesy sportowe, dając przykład postaw opartych na solidarności i odpowiedzialności społecznej, stając się również symbolem solidarności, empatii oraz gotowości do bezinteresownego działania na rzecz potrzebujących

W ramach oddziaływań resocjalizacyjnych jednostka współpracuje m.in. z Płockim Ośrodkiem Kultury i Sztuki, Młodzieżowym Miejskim Domem Kultury „Młodek”, Muzeum Mazowieckim, Miejskim Zespołem Obiektów Sportowych, Teatrem Dramatycznym w Płocku, Akademią Mazowiecką, Urzędem Miasta Płocka oraz Płockim Ogrodem Zoologicznym. Dzięki tej współpracy osadzeni mają możliwość uczestniczenia w działaniach edukacyjnych, kulturalnych, sportowych i rekreacyjnych, sprzyjających rozwijaniu kompetencji społecznych oraz przygotowaniu do funkcjonowania w warunkach wolnościowych.

Zakład Karny w Płocku to miejsce, w którym historia i tradycja spotykają się z nowoczesnym podejściem do pracy penitencjarnej. Rozwój infrastruktury, szeroka działalność społeczna oraz współpraca z otoczeniem lokalnym tworzą spójny obraz jednostki aktywnie wspierającej proces resocjalizacji i readaptacji społecznej osadzonych.