Profilaktyka bez barier

Program „Moje Zdrowie” realizowany przez Ministerstwo Zdrowia, w wersji ogólnopolskiej stanowi pierwszy w Polsce populacyjny program profilaktyki zdrowotnej na tak dużą skalę. Jego celem jest wczesne wykrycie oraz podjęcie adekwatnych działań względem różnych problemów zdrowotnych, w tym chorób kardiologicznych, metabolicznych czy nowotworów i właśnie te założenia - kompleksowość, wczesne wykrywanie chorób cywilizacyjnych i infekcyjnych oraz indywidualizacja zakresu badań - stały się inspiracją do opracowania przez czarneńską jednostkę analogicznego modelu diagnostycznego dostosowanego do realiów jednostek penitencjarnych.

Inicjatywa koordynowana jest przez Zakład Karny w Czarnem, który organizuje logistykę pobrań, analizę wyników oraz współpracę z pozostałymi zakładami karnymi biorącymi udział w projekcie. Celem badań jest objęcie diagnostyką docelowo 1000 osób przebywających w wymienionych jednostkach, a próbki pobierane są bezpośrednio na terenie zakładów karnych w Czarnem, Goleniowie, Koszalinie i Poznaniu. Zakres diagnostyczny obejmuje pięć głównych obszarów: badania hematologiczne oceniające morfologię krwi i parametry układu krwiotwórczego, biochemię kliniczną oceniającą funkcje narządów wewnętrznych oraz gospodarkę lipidową i węglowodanową, immunochemię obejmującą między innymi oznaczenia hormonalne i markery stanu zapalnego, badania ogólne moczu oraz testy wirusologiczne, czyli przesiewowe badania w kierunku zakażeń wirusowych. 

Na potrzeby projektu opracowano specjalne pakiety badań dostosowane do grup wiekowych oraz zróżnicowane pod względem płci, co odpowiada logice programu „Moje Zdrowie”, w którym zakres badań dopasowywany jest do wieku i indywidualnych potrzeb pacjenta, a rozszerzone badania obejmują parametry istotne odpowiednio dla kobiet i mężczyzn. Już po pierwszych tygodniach realizacji projektu wyniki wskazują na istotną skalę nieprawidłowości zdrowotnych w badanej populacji - stwierdzono liczne przypadki dyslipidemii, nowo wykryte przypadki cukrzycy, reaktywne wyniki testów w kierunku wirusów oraz inne stany chorobowe wymagające pogłębionej diagnostyki specjalistycznej, co wpisuje się w ogólnopolski trend wyłaniający się z danych programu „Moje Zdrowie” w populacji cywilnej, gdzie do najczęściej stwierdzanych nieprawidłowości należą między innymi choroba otyłościowa, zaburzenia lipidowe, nadciśnienie i cukrzyca.

Prowadzone przez Zakład Karny w Czarnem badania mają nie tylko wymiar diagnostyczny, ale i istotne znaczenie systemowe, ponieważ pozwalają wcześnie zidentyfikować choroby przewlekłe i zakaźne, a ich wyniki będą podstawą do dalszych konsultacji specjalistycznych.

tekst: plut. Natalia Prach/ chor. Nina Łańcucka

zdjęcia: plut. Natalia Prach