Ochrona społeczeństwa
Humanitarne i praworządne traktowanie osób pozbawionych wolności
Resocjalizacja skazanych

8 lutego – Dzień Tradycji Służby Więziennej

Dzień Tradycji Służby Więziennej, obchodzony 8 lutego, został ustanowiony nowelizacją Ustawy o Służbie Więziennej. Data ta upamiętnia wydanie 8 lutego 1919 r. przez Naczelnika Państwa Marszałka Józefa Piłsudskiego dekretów, które po odzyskaniu niepodległości stworzyły podstawy organizacyjne i prawne polskiego więziennictwa oraz włączyły służbę penitencjarną w struktury odradzającego się państwa.

Współczesna Służba Więzienna jest spadkobierczynią przedwojennej Straży Więziennej, zajmując trwałe miejsce w systemie bezpieczeństwa Rzeczypospolitej. Na przestrzeni ponad stu lat formacja ta funkcjonowała w zmieniających się uwarunkowaniach ustrojowych i prawnych, konsekwentnie realizując zadania państwowe w zakresie wykonywania tymczasowego aresztowania oraz kar pozbawienia wolności. Doświadczenia kolejnych pokoleń funkcjonariuszy ukształtowały etos służby oparty na odpowiedzialności, dyscyplinie i poszanowaniu prawa.

Historia Zakładu Karnego w Siedlcach stanowi część tej ogólnopolskiej tradycji. Jednostka funkcjonowała już w okresie zaborów i I wojny światowej, a po kryzysie przysięgowym Legionów Polskich w lipcu 1917 r. osadzano tu m.in. konspiratorów podlaskiej POW. W 1918 r. więzienie zostało przejęte z rąk niemieckich bez użycia przemocy, natomiast w 1920 r., wobec działań wojennych, ewakuowane w głąb kraju.

W okresie międzywojennym w siedleckiej jednostce przebywali osadzeni skazani za działalność wywrotową i antypaństwową, wśród nich Stepan Bandera, a także Wincenty Witos, trzykrotny premier rządu Rzeczypospolitej Polskiej. Podczas II wojny światowej funkcjonowanie więzienia wpisywało się w realia okupacyjne, a funkcjonariusze – podobnie jak przedstawiciele innych formacji państwowych – podejmowali działalność konspiracyjną. W marcu 1944 r. miała miejsce akcja uwolnienia sztabu XII Okręgu NSZ, upamiętniona tablicą znajdującą się przy wejściu do jednostki.

Obecnie Zakład Karny w Siedlcach jest zakładem karnym typu zamkniętego dla skazanych mężczyzn, w tym recydywistów penitencjarnych, z oddziałem aresztu śledczego oraz oddziałem terapeutycznym. Funkcjonuje w strukturach Służby Więziennej, która – jako umundurowana, uzbrojona i apolityczna formacja podległa Ministrowi Sprawiedliwości – realizuje zadania określone w ustawie, w szczególności w zakresie ochrony społeczeństwa, zapewnienia porządku i bezpieczeństwa w jednostkach penitencjarnych oraz prowadzenia oddziaływań resocjalizacyjnych.

Obchody Dnia Tradycji Służby Więziennej są okazją do podkreślenia ciągłości formacji, znaczenia jej dorobku oraz roli, jaką od ponad wieku pełni w strukturach państwa. To również moment refleksji nad odpowiedzialnością służby penitencjarnej i jej miejscem w systemie bezpieczeństwa Rzeczypospolitej Polskiej.

Opracowanie: st.kpr. Aleksander Piwko