Praca nad postawą – odpowiedzialność osadzonych w procesie oddziaływań

Odpowiedzialność za siebie

Odpowiedzialność za siebie oznacza gotowość do pracy nad własnym zachowaniem, przyjęcie konsekwencji popełnionych czynów oraz podjęcie wysiłku zmierzającego do zmiany. W jednostce penitencjarnej realizowane różne formy oddziaływań: praca, nauczanie w szkole lub na kursach zawodowych; zajęcia kulturalno-oświatowe i sportowe, terapia w oddziale terapeutycznym lub poza oddziałem oraz programy resocjalizacji.

Wymiar praktyczny i wychowawczy

Każda z tych form aktywności ma wymiar nie tylko praktyczny, ale przede wszystkim wychowawczy. Uczy systematyczności, planowania, wytrwałości i podejmowania świadomych decyzji. Istotnym elementem oddziaływań jest praca nad kompetencjami   emocjonalnymi – rozpoznawaniem własnych reakcji, radzeniem sobie ze stresem oraz budowaniem konstruktywnych sposobów rozwiązywania konfliktów. Rozwijanie tych umiejętności zwiększa szanse na funkcjonowanie w zgodzie z normami społecznymi po zakończeniu odbywania kary.

Jak podkreśla psycholog jednostki:

„Realna zmiana zaczyna się w momencie, gdy człowiek przestaje obwiniać okoliczności i zaczyna przyglądać się własnym decyzjom. Odpowiedzialność za siebie to nie jednorazowa deklaracja, lecz proces – wymagający refleksji, konsekwencji i gotowości do pracy nad sobą.”

Programy resocjalizacji

W jednostkach penitencjarnych prowadzi się programy resocjalizacji zgodnie z Zarządzeniem nr 103/24 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 27 grudnia 2024 roku w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia i organizacji pracy penitencjarnej oraz zakresów czynności funkcjonariuszy i pracowników działów penitencjarnych i terapeutycznych oraz oddziałów penitencjarnych. Programy resocjalizacji realizowane są w zakresie: przeciwdziałania agresji i przemocy, przeciwdziałania uzależnieniom oraz nadużywaniu alkoholu lub używaniu innych środków psychoaktywnych, przeciwdziałania prokryminalnym postawom, aktywizacji zawodowej i promocji zatrudnienia, kształtowania umiejętności społecznych i poznawczych, integracji rodzin, zapobiegania negatywnym skutkom izolacji, zwłaszcza wobec skazanych odbywających długoterminowe kary pozbawienia wolności.

Realizowane w Zakładzie Karnym w Potulicach programy obejmują wskazane w zarządzeniu obszary oddziaływań, zapewniając indywidualizację pracy z osadzonymi, diagnozę potrzeb oraz ewaluację efektów prowadzonych działań. Resocjalizacja nie jest działaniem incydentalnym. To systematyczna praca nad postawą, która rozpoczyna się od decyzji o wzięciu odpowiedzialności za własne życie i konsekwentnym realizowaniu tej decyzji każdego dnia.

Za murami też uczymy odpowiedzialności – poprzez działanie, konsekwencję i codzienną pracę nad postawą.

Tekst/ grafika: por. Justyna Sejdowska-Szrajber