Grzegorz Nawrot z Oddziałowego Biura Badań Historycznych Instytutu Pamięci Narodowej w Łodzi opowiadał osadzonym, w formie prelekcji połączonej z prezentacją slajdów i fragmentów filmów dokumentalnych, o "Propagandzie w PRL-u." To kolejna odsłona lekcji historycznych najnowszych dziejów Polski, które od pięciu lat są realizowane w łowickiej jednostce penitencjarnej we współpracy z IPN.

– Propaganda to działania propagujące określone postawy i zachowania oraz promujące osiągnięcia danych ludzi, grup czy też ustroju. W odniesieniu do Polski Ludowej występowała od 1944 do 1989 r., czyli przez cały okres jej istnienia – mówił historyk do licznie zebranych osadzonych obrazując omawiane przykłady licznymi slajdami a nawet fragmentami filmów propagandowych. – Propaganda stanowiła w PRL nie tylko narzędzie propagowania idei, ale też scentralizowany system informacji. Różniła się więc od propagandy stosowanej w sferze demokratycznej, w którym skonfrontować możemy różne poglądy, argumenty oraz idee i wyciągnąć z nich wnioski. W dyktaturach zastępuje ona w istocie pojęcie informacji – zwracał na to uwagę prelegent.

Jak to dawniej bywało

Propaganda w PRL-u wzorowana była na propagandzie radzieckiej. Miała kluczowe znaczenie w sferze polityki, życia społecznego, gospodarczego i kulturalnego. Stanowiła, obok innych działań, główny instrument władzy państwowej w Polsce. Oprócz wpływu na treść przekazu informacyjnego, miała za zadanie kształtowanie postaw jednostek i zwalczanie propagandy Zachodu. Jej celem było takie ukształtowanie postaw społeczeństwa, aby podlegało samokontroli (bez udziału służb bezpieczeństwa), wychowanie społeczeństwa w uwielbieniu dla władzy (którą ukazywano jako spełnienie procesu dziejowego i najwyższy cel marzeń) – przy jednoczesnej nienawiści do wszystkiego, co od ówczesnej władzy państwowej nie pochodziło lub uniemożliwiało jej ogarnięcie całości życia społecznego. Ci, którzy nie ulegali propagandzie, traktowani byli na równi z wrogami (np. tzw. kułacy) i zastraszani siłą władzy, która „wszystko wie i wszystko przewidziała”. Środki propagandy PRL były bardzo zróżnicowane, jednak wspólnym ich celem było wtłaczanie w świadomość jednostki przekonania o wielkości systemu socjalistycznego i nędzy jego przeciwników (w szczególności państw kapitalistycznych). Nieustannie powtarzano o sukcesach Kraju Rad, tj. Związku Radzieckiego oraz krajów demokracji ludowej, jednocześnie informując o klęskach krajów kapitalistycznych i imperialistycznych.

Resocjalizacja przez poznawanie historii

Oddziaływanie poprzez edukację historyczną w Zakładzie Karnym w Łowiczu realizowane jest na podstawie porozumienia o współpracy zawartego pomiędzy Okręgowym Inspektoratem Służby Więziennej w Łodzi a Oddziałem Instytutu Pamięci Narodowej w Łodzi. Istotą współpracy jest organizacja zajęć kulturalno-oświatowych, mających na celu wspieranie procesu resocjalizacji osadzonych. Prelegent swoją wiedzą, sposobem prezentacji i charyzmą uczynił ze swojego wystąpienia niezwykłą opowieść zabierając jej uczestników w wycieczkę po mrocznej przeszłości, którą – jako naród – doświadczyliśmy.

Tekst i zdjęcia por. Robert Stępniewski – rzecznik prasowy Zakładu Karnego w Łowiczu.

Generuj pdf
Znajdź nas również na
Serwis Służby Więziennej