Zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 marca 1978 roku powołano Zakład Karny w Gębarzewie. Powstał na bazie nieistniejącego już oddziału zewnętrznego Aresztu Śledczego w Gnieźnie. W miniony piątek odbyły się uroczystości jubileuszu 40-lecia zakładu.

Historia...

Areszt Śledczy w Gnieźnie znajdował się przy ulicy Frańciszkańskiej 10 w bliskim sąsiedztwie gnieźnieńskiego rynku i sądu. Budynek Aresztu powstał  w roku 1870 najprawdopodobniej ze środków przyznawanych na rozwój infrastruktury po zjednoczeniu Niemiec. W latach 1918-1939 przy Franciszkańskiej 10 funkcjonowało Więzienie Karno-Śledcze w Gnieźnie. W roku 1945 utworzono Areszt Śledczy w Gnieźnie. Jednostka ta funkcjonowała aż do 1978 roku,  czyli do momentu przeniesienia administracji do Gębarzewa, a budynek przy Franciszkańskiej 10 został przejęty przez Sąd Rejonowy w Gnieźnie.

Zakład Karny w Gębarzewie usytuowany jest na terenie gminy Czerniejewo, w bliskim sąsiedztwie Gniezna. Pierwotnie był przeznaczony dla skazanych recydywistów, którzy znajdowali zatrudnienie w znajdującej się nieopodal bazie kolejowej. W ponad już teraz 40-letniej historii zakładu zdarzały się niecodzienne zmiany przeznaczenia jednostki. W czerwcu 1979 roku na leżących w sąsiedztwie Zakładu Błoniach Gębarzewskich wylądował helikopter z Papieżem Janem Pawłem II. Na czas pielgrzymki papieskiej skazani zostali przetransportowani do innych zakładów, a teren jednostki stał się miejscem stacjonowania oddziałów milicji obywatelskiej zabezpieczających pielgrzymkę.

W okresie od 13 grudnia 1981 roku do 30 sierpnia 1982 roku zakład był jednym z 52 utworzonych w okresie stanu wojennego ośrodków odosobnienia. W wyodrębnionym pawilonie przebywali internowani ówcześni działacze opozycji demokratycznej z województw poznańskiego i pilskiego. Część z nich została zwolniona, a pozostałych w dniu 30 sierpnia 1982 roku przetransportowano do Zakładu Karnego w Kwidzynie.

W roku 1996 zakład kolejny raz zmienił swoje przeznaczenie – zostali do niego skierowani dorośli mężczyźni odbywający karę po raz pierwszy oraz skazani młodociani i taka kategoria osadzonych przebywa w Gębarzewie do dzisiaj. Oprócz tego więzienie posiada oddział aresztu śledczego obsługujący Prokuratury i Sądy z Gniezna, Wągrowca, Wrześni i Środy Wielkopolskiej. Kolejna zmiana w zakładzie to budowa, w ramach rządowego programu pozyskiwania nowych miejsc w więziennictwie, nowoczesnego pawilonu mieszkalnego o lżejszym rygorze, w którym zakwaterowani są skazani znajdujący w większości zatrudnienie poza zakładem karnym. Ów oddział został oddany do użytku w 2008 roku. Ważnym dla historii jednostki wydarzeniem było utworzenie w grudniu 2014 roku oddziału terapeutycznego dla skazanych uzależnionych od alkoholu.

...i współczesność

W 2017 roku zmodernizowano kolejny oddział, w którym przebywać miały tymczasowo aresztowane kobiety. Plany uległy zmianie i oddział został przeznaczony dla skazanych mężczyzn. Natomiast skazane kobiety są jednak pisane Zakładowi Karnemu w Gębarzewie, bo od 1 grudnia tego roku Areszt Śledczy w Środzie Wielkopolskiej zostanie Oddziałem Zewnętrznym Zakładu Karnego w Gębarzewie. W Areszcie Śledczym w Środzie Wielkopolskiej osadzone są właśnie kobiety.

Kolejna inwestycja to hala produkcyjno-montażowa o powierzchni ponad 1000 m² wybudowana ze środków Funduszu Aktywizacji Zawodowej Skazanych. Została oddana do użytki w 2016 roku i zatrudnienie w niej znajduje ponad 50 skazanych. Obecnie jesteśmy na etapie rozszerzania tej inwestycji o kolejną halę o powierzchni 1200 m².

Dzięki mozliwości pracy osadzeni mogą wspierać swoje rodziny, spłacać różnego rodzaju zobowiązania: grzywny, alimenty czy choćby samodzielnie zabezpieczyć swoje potrzeby. Buduje to niewątpliwie szacunek do samego siebie oraz podnosi poczucie własnej wartości, niejednokrotnie mocno nadszarpnięte przez perypetie życiowe, których finalnym efektem jest  pobyt za murami.  To dzięki temu, że mają pracę, a dotyczy to również zatrudnienia poza zakładem realizowanego choćby na rzecz samorządu terytorialnego, więźniowie czują się potrzebnymi i pełnowartościowymi ludźmi, co w sposób bezpośredni przyczynia się do ich readaptacji społecznej oraz jest skutecznym sposobem przeciwdziałania przestępczości. Dodatkowo rozszerzono zakres możliwości nieodpłatnej pracy więźniów na rzecz samorządów, wprowadzono większe ulgi dla przedsiębiorców, którzy zatrudniają więźniów.

W dniu 3 lutego 2017 roku w siedzibie Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Dyrektor Zakładu Karnego w Gębarzewie podpisał umowę na termomodernizację budynków Zakładu Karnego w Gębarzewie. Całość prac jest współfinansowana przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014-2020. Dzięki realizacji projektu zostały ocieplone powierzchnie ścian zewnętrznych, dachów i stropodachów budynków jednostki. Dokonano wymiany stolarki okiennej i drzwiowej, wymiany oświetlenia wewnętrznego w pawilonach mieszkalnych, przebudowy instalacji centralnego ogrzewania, wymiany źródła ciepła na gazowe oraz zamontowano ogniwa fotowoltaniczne i wentylację.

Jubileusz

W dniu 28 września odbyły się uroczystości związane z 40 rocznicą powołania więzienia. Obchody rozpoczęły się mszą świętą, sprawowaną w gnieźnieńskiej katedrze pod przewodnictwem abpa Wojciecha Polaka - Prymasa Polski. Następnie ulicami Gniezna funkcjonariusze oraz zaproszeni goście przeszli do teatru, gdzie odbyła się uroczysta akademia połączona z wręczeniem odznaczeń resortowych i okolicznościowych medali. Zarządzeniem personalnym Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 września 2018 roku, srebrną odznaką za zasługi w pracy penitencjarnej odznaczony został ks. Piotr Dworek, kapelan ZK Gębarzewo, a brązową odznaką Janusz Borzych, Rafał Wylegała, Tadeusz Szymanek oraz Mirosław Morawski. Medalem Koronacyjnym wyróżnieni zostali płk Robert Jóźwiak oraz kpt. Krystian Rynarzewski. 

Dyrektor Okręgowy Służby Więzienej w Poznaniu, płk Marceli Sauermann, dziękując załodze Zakładu Karnego w Gębarzewie za dotychczasową pracę i służbę oraz hart ducha i pozytywne wartości wnoszone do służby, życzył spokojnej służby, dalszych sukcesów i równie udanych jubileuszy.

kpt. Krystian Rynarzewski, mjr Jan Kurowski

Znajdź nas również na
Serwis Służby Więziennej