Ochrona społeczeństwa
Humanitarne i praworządne traktowanie osób pozbawionych wolności
Resocjalizacja skazanych

PROGRAMU FUNDUSZE EUROPEJSKIE DLA ROZWOJU SPOŁECZNEGO 2021-2027 (FERS)

Projekt pn. „Kompleksowe działania szkoleniowo-aktywizacyjne mające na celu przygotowanie osób odbywających karę pozbawienia wolności do skutecznego powrotu na rynek pracy i do społeczeństwa” realizowany przez więziennictwo w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021 - 2027.

Status projektu: w trakcie realizacji

Okres realizacji: 2024 - 2028

Wartość całkowita Projektu: 191 070 000,00 zł

Dofinansowanie projektu z UE: 157 670 964,00 zł

Cele projektu:

Głównym założeniem projektu jest przygotowanie osób odbywających karę pozbawienia wolności do skutecznego powrotu na rynek pracy i do społeczeństwa po zakończeniu odbywania kary. Realizacja tego zadania opierać się będzie na podjęciu kompleksowych działań na rzecz poprawy motywacji więźniów oraz ich zdolności do podjęcia zatrudnienia.  Będzie to miało wpływ na  ich funkcjonowanie w społeczeństwie poprzez wzmocnienie potencjału zawodowego, eliminację występującego indywidualnie uzależnienia od hazardu patologicznego oraz wsparcie umiejętności ukierunkowanych na ograniczenie zjawiska wykluczenia cyfrowego.

W celu zapewnienia skuteczności i efektywności udzielonego wsparcia grupie docelowej, tj. więźniom, zakłada się zapewnienie możliwie jak najszerszej indywidualizacji wsparcia m.in. poprzez dostosowanie oddziaływań do potrzeb rynku pracy. Oferta adresowana do uczestników projektu będzie uwzględniała ich potencjał oraz potrzeby, jednakże z zachowaniem ograniczeń wynikających ze specyfiki grupy docelowej oraz uwarunkowań zawartych w przepisach prawa regulujących zasady odbywania kary pozbawienia wolności.

Zgodnie z przyjętymi założeniami około 50 400 osadzonych zostanie objętych działaniami aktywizacyjnymi z zakresu podnoszenia tzw. „miękkich” kompetencji zawodowych, co będzie związane z tworzeniem indywidualnych planów rozwoju zawodowego osadzonych (które opracowane zostaną przez osoby dysponujące stosowną wiedzą i doświadczeniem w zakresie doradztwa zawodowego – doradcy zatrudnieni w ramach projektu, bądź personel podmiotów zewnętrznych świadczących usługi na rzecz projektu).

Plany zostaną opracowane równoległe z udziałem osadzonych w zajęciach pozwalających na nabycie kompetencji, niezbędnych do poruszania się na rynku pracy, tj. obejmujących m.in. zdolność racjonalnego gospodarowania czasem, autoprezentację, sztukę rozmowy i spokojnego argumentowania, radzenia sobie z negatywnymi emocjami, sposobów poszukiwania pracy, prowadzenia rozmów z potencjalnymi pracodawcami, przygotowywania dokumentów służących podjęciu pracy, adekwatnej samooceny, motywacji do pracy, zarządzania budżetem itp.

W kolejnym etapie osadzeni, wobec których zdiagnozowane zostaną szczególne deficyty w zakresie kompetencji zawodowych, zostaną objęci szkoleniami o charakterze zawodowym, których tematyka będzie określana w oparciu o bieżące informacje na temat potrzeb rynku pracy pozyskiwanych z różnych dostępnych źródeł (np. z powiatowych urzędów pracy, od potencjalnych pracodawców itp.), a także przy uwzględnieniu zdiagnozowanych osobistych potrzeb i potencjału uczestników, przy jednoczesnym uwzględnieniu ograniczeń związanych z przebywaniem w warunkach izolacji więziennej.

Oferta szkoleniowa uwzględniać będzie również kursy podnoszące tzw. “zielone kompetencje”, co pozwoli na podjęcie zatrudnienia w obszarach, które są ważne z punktu widzenia transformacji ekologicznej. Położony zostanie także nacisk na współpracę jednostek penitencjarnych z powiatowymi urzędami pracy w zakresie doradztwa zawodowego w celu poszerzenia oraz spersonalizowania oferty oddziaływań readaptacyjnych adresowanych do osób skazanych, a także w obszarze pozyskiwania informacji na temat potrzeb lokalnych rynków pracy i prognoz dotyczących popytu na konkretne zawody. Działania kończyć się będą uzyskaniem przez osadzonych odpowiednich kwalifikacji i kompetencji, których potwierdzeniem będą stosowne zaświadczenia lub certyfikaty określone przez normy prawne regulujące obszar szkolenia zawodowego osób dorosłych w formach pozaszkolnych. Zaplanowane zostały także działania dotyczące stosowania zasady dostępności w pracy z osadzonymi.

Grupy docelowe:

Uczestnikami projektu będą – na zasadach dobrowolnego udziału w projekcie – kobiety i mężczyźni odbywający karę pozbawienia wolności, spełniający łącznie określone warunki, tj. posiadający:

- nie dłuższy niż 3 lata czas pozostałej do odbycia kary pozbawienia wolności lub nie dłużej niż 3 lata
do nabycia uprawnień do ubiegania się o warunkowe przedterminowe zwolnienie z odbywania kary pozbawienia wolności;

- pozytywną opinię w zakresie możliwości udziału w projekcie, wydaną przez właściwą Komisję Penitencjarną.

W pierwszej kolejności adresatami wsparcia będą skazani nie posiadający żadnego wykształcenia zawodowego lub mający długotrwałą przerwę w wykonywaniu wyuczonego zawodu. Brak wykształcenia, długoletnie bezrobocie, często długoterminowe wyroki powodują u osadzonych stan wyobcowania na rynku pracy, co sprawia, że są oni często marginalizowani przez pracodawców.

Wsparciem objęte zostaną również osoby posiadające wykształcenie zawodowe, ale nie pracujące dotychczas w wyuczonych profesjach ze względu na ich małą atrakcyjność dla pracodawców. Pośród osób przewidywanych do wsparcia znajdą się również osoby niepełnosprawne.

Oferowana pomoc skierowana będzie na uzupełnienie wiedzy zawodowej, zmianę mało przydatnych kwalifikacji na rynku pracy oraz zdobycie wiedzy związanej z aktywizacją zawodową. Pozwoli to na nabycie umiejętności teoretycznych i praktycznych, co zwiększy nabycie umiejętności społecznych (np. zdolność racjonalnego gospodarowania czasem, autoprezentacji, radzenia sobie z negatywnymi emocjami, sposobami poszukiwania pracy, prowadzenia rozmów z potencjalnym pracodawcą, itp.).

Długotrwały pobyt w warunkach izolacji więziennej wiąże się także z brakiem możliwości korzystania z dobrodziejstw związanych z rozwojem nowoczesnych technologii oraz cyfryzacją. O ile w przypadku osób młodych bądź skazanych na krótkotrwałe wyroki może nie być to zbyt dokuczliwe, to w przypadku osób starszych oraz odbywających wieloletnie wyroki kwestia ta staje się bardzo odczuwalna, ze względu na fakt, iż na przestrzeni lat realia cyfrowe ulegają istotnej zmianie. Wspomniane wcześniej braki w wykształceniu sprawiają, że skazani mają opory w korzystaniu z technologii cyfrowych i czują się w tym środowisku niepewnie, co z kolei sprawia, iż tracą jeden z argumentów, który może w istotny sposób wpłynąć na ich sytuację na rynku pracy.

Wspomniane kwestie dotyczą także osób niepełnosprawnych odbywających karę pozbawienia wolności, co w połączeniu z utrudnieniami wynikającymi ze zdiagnozowanych niepełnosprawności sprawia, że grupa ta znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji i wymaga dodatkowej uwagi. Dostrzegając szczególne potrzeby osób niepełnosprawnych przebywających w jednostkach penitencjarnych zaplanowano realizację cyklu szkoleń kadry zarządzającej, mające na celu rozpowszechnienie wiedzy na temat możliwych sposobów poprawy warunków funkcjonowania osób niepełnosprawnych odbywających kare pozbawienia wolności.

Rezultaty projektu:

- liczba więźniów, którzy uzyskali wsparcie w ramach programu – 50 400;

- liczba więźniów, którzy uzyskali kwalifikacje po opuszczeniu programu – 47 880;

- liczba więźniów objętych wsparciem w zakresie użytkowania komputera osobistego – 2 700;

- liczba byłych więźniów pracujących, łącznie z prowadzącymi działalność na własny rachunek,
6 miesięcy po opuszczeniu jednostki penitencjarnej – 13 406.

Zadania przewidziane w projekcie:

- Podnoszenie kompetencji zawodowych osadzonych.

W ramach zadania realizowane będą bezpośrednie działania związane z aktywizacją osadzonych oraz realizacją szkoleń podnoszących ich kwalifikacje zawodowe. Pozwoli to na stworzenie warunków do kompleksowej poprawy motywacji więźniów i zdolności do podjęcia zatrudnienia mających m.in. poprzez wzmocnieniu potencjału zawodowego uczestników, co będzie miało istotny wpływ na ich dalsze funkcjonowanie w społeczeństwie. Do realizacji działań w obszarze aktywizacji zawodowej, planuje się stworzenie 22 etatów dla doradców zawodowych (2 etaty na każdy okręgowy inspektorat SW), którzy swą wiedzą i doświadczeniem zawodowym będą mogli dodatkowo poszerzyć zakres oferowanego skazanym wsparcia. Dopuszcza się także skorzystania ze wsparcia podmiotów zewnętrznych (np. firm szkoleniowych specjalizujących się w doradztwie zawodowym). W ramach oddziaływań aktywizacyjnych tworzone będą indywidualne plany rozwoju zawodowego, a równolegle z nimi zajęcia pozwalające na nabycie kompetencji miękkich, niezbędnych do poruszania się na rynku pracy.

W odniesieniu do realizacji szkoleń o charakterze stricte zawodowym zakłada się skorzystanie z usług wyłonionych w trybie zamówień publicznych podmiotów zajmujących się działalnością szkoleniową. Realizacja działań w ramach zadania będzie odbywać się na terenie jednostek penitencjarnych. Przewiduje się, że każdorazowo grupa szkoleniowa będzie mieściła się w przedziale 6 -  10 osób, natomiast godzinowy zakres szkolenia określi wykonawca z uwzględnieniem jego tematyki w taki sposób, który pozwoli nabyć uczestnikom stosowne kwalifikacje i uzyskać odpowiedni certyfikat bądź zaświadczenie je potwierdzające. Rekrutacja uczestników będzie prowadzona przez Komisje Penitencjarne, które w oparciu o informacje dotyczące postępów resocjalizacyjnych osadzonego, będą decydować o zakwalifikowaniu danej osoby do wzięcia udziału w projekcie.

Decyzje te podejmowane będą w oparciu o dokumentację osobopoznawczą osadzonych zawierającą informacje nt. predyspozycji zawodowych osadzonych do wykonywania określonych zawodów, posiadanych kwalifikacji, umiejętności i predyspozycji. Informacje o realizowanych działaniach oraz potencjalnej bazie pracowników będą upowszechniane za pośrednictwem strony internetowej SW, a także w kontaktach z pracodawcami, z którymi współpraca już trwa bądź jest planowana.

- Zakupy sprzętu i materiałów dydaktycznych.

W ramach zadania zrealizowane zostaną zakupy sprzętu oraz materiałów dydaktycznych niezbędnych do realizacji działań w ramach podnoszenia kompetencji zawodowych osadzonych.

Potrzeba realizacji wspomnianych zakupów wynika z dotychczasowych doświadczeń związanych z realizacją projektów adresowanych do osadzonych, które pokazały, iż posiadanie przez jednostki penitencjarne dodatkowego sprzętu i wyposażenia wpływało pozytywnie na koszt planowanych do realizacji szkoleń oraz sam ich przebieg, a także przyczyniało się do większej konkurencyjności wśród podmiotów mogących je realizować, ponieważ w procedurach przetargowych mogły brać też udział firmy, które miałby problem z dostarczeniem na teren jednostki penitencjarnej sprzętu i wyposażenia niezbędnego do realizacji niektórych szkoleń.<