Praca więźniów na rzecz jednostki penitencjarnej zmniejsza koszty systemu penitencjarnego, gdyż zakład karny nie zatrudniaja tzw. pracowników gospodarczych, a wszystkie prace porządkowe realizują osadzeni.

Praca osób pozbawionych wolności stanowi filar resocjalizacji. Pozwala ona na realizację wielu użytecznych celów, w tym na określenie lub zachowanie społecznej funkcji więźnia jako pracownika. Praca  więźniów wpływa także pozytywnie na zachowanie porządku w zakładzie karnym oraz umożliwia zaspokajanie potrzeb ekonomicznych, w tym potrzeb rodziny, jaką osadzeni pozostawiają na wolności. Umożliwia także spłatę zobowiązań np. alimentacyjnych.

Regulacje prawne

Podstawowymi aktami prawnymi regulującymi zatrudnianie osób pozbawionych wolności są Kodeks karny wykonawczy oraz ustawa o zatrudnianiu osób pozbawionych wolności.

Podstawowe zasad zatrudniania skazanych to :

 − skazanemu zapewnia się pracę w miarę możliwości (art. 121 § 1 kkw.);

 − co do zasady praca jest odpłatna, za wyjątkiem form pracy nieodpłatnej przewidzianych w art. 123a kkw;

 − co do zasady praca odpłatna ma charakter obowiązkowy (jeśli są możliwości takiego zatrudnienia), jednak od obowiązku świadczenia pracy osadzony może być zwolniony z powodów zdrowotnych, kształcenia się czy też innych ważnych powodów;

 − pracę zapewnia się przede wszystkim skazanym zobowiązanym do świadczeń alimentacyjnych, a także mającym szczególnie trudną sytuację materialną, osobistą lub rodzinną (art. 122 § 2 kkw.);

Dodatkową zasadę ogólną wprowadza przepis art. 1 ust 2 ustawy o zatrudnianiu osób pozbawionych wolności, który stanowi, że zatrudnienie osadzonych powinno mieć na celu przede wszystkim pozytywne oddziaływanie na ich postawy, zaś osiąganie zysku powinno być podporządkowane resocjalizacji.

Miejsca pracy skazanych

Osadzeni pracują nieodpłatnie w wymiarze nie przekraczającym 90 godzin miesięcznie. Sprzątają biura i teren jednostki, dbają o czystość wokół zakładów penitencjarnych, naprawiają drobne usterki itp. Wykonują także zadania konieczne do swojej egzystencji, to jest - pracują: w kuchni, gdzie przygotowują posiłki, a później je wydają w oddziałach mieszkalnych, w pralni, gdzie piorą odzież i pościel, w magazynie przygotowując wyposażenie dla nowo przyjętych skazanych, w bibliotece oraz radiowęźle itp. Początkowo zazwyczaj pracują nieodpłatnie, a z czasem, po zdobyciu odpowiednich kwalifikacji mogą otrzymać wynagrodzenie.

Wynagrodzenie za pracę

Wiele osób zastanawia się, czy praca w więzieniu jest w pełni wynagradzana. Niektórzy twierdzą, że stoi to niejako w sprzeczności z celem pozbawienia kogoś wolności. Należy jednak wziąć pod uwagę fakt, że osadzeni bez stosownej pensji nie byliby w stanie spłacać wierzytelności. W związku z tym praca więźniów jest odpłatna. Zasady wynagradzania za pracę ustala dyrektor  jednostki. Wynagrodzenie przysługuje więźniom tylko za pracę wykonaną, a bazą do jego obliczenia jest tzw. najniższa pensja krajowa. Z wynagrodzenia za pracę przysługującego skazanemu potrąca się 7% na cele Funduszu  Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej oraz 45% na cele Funduszu Aktywizacji Zawodowej Skazanych oraz Rozwoju Przywięziennych Zakładów Pracy. Z pozostałej części wynagrodzenia spłacane są wierzytelności osadzonego np. alimenty.

Organizacja pracy dla więźniów

W pracę dla więźniów jest zaangażowana cała kadra jednostki penitencjarnej. Wychowawcy motywujący osadzonych do pracy. Komisja penitencjarna opiniująca do zatrudnienia. Służba zdrowia przeprowadzająca badania medycyny pracy i służba BHP. Gdy skazani już pracują konieczne jest doprowadzanie i nadzorowanie ich czynności, a także dbanie o porządek i bezpieczeństwo w miejscach pracy. Całościową organizacją pracy dla więźniów  zajmuje się komórka działu penitencjarnego ds. zatrudnienia.

Jak wygląda praca więźniów na terenie jednostki penitencjarnej przedstawia 6 odcinek ogólnopolskiego programu emitowanego w TVP3 pt. „Zamknięty świat” .

 

Tekst/ zdjęcia: por. Elżbieta Kamińska

Generuj pdf
Znajdź nas również na
Serwis Służby Więziennej