Ochrona społeczeństwa
Humanitarne i praworządne traktowanie osób pozbawionych wolności
Resocjalizacja skazanych

Ta dewiza przyświecała kadrze penitencjarnej, nauczycielom Centrum Kształcenia Ustawicznego oraz samym osadzonym podczas organizowania aktywności związanych ze Świętem Niepodległości. Społeczność Zakładu Karnego w Czarnem zamieniła mury świetlicy centralnej w salę koncertową, ściany oddziału penitencjarnego w galerię sztuki, a przygotowana prelek­cję w świadectwo transformacji. Każda inicjatywa tego dnia miała własną moc, własne przesłanie. Razem stworzyliśmy obraz tego, czym resocjalizacja może być naprawdę.

#SzkołaDoHymnu

Gdy hymn narodowy rozbrzmiał w Centrum Kształcenia Ustawicznego, stało się coś, co trudno jest zaplanować, ale łatwo odczuć. Słuchacze i kadra pedagogiczna stanęli razem, aby zaśpiewać "Mazurka Dąbrowskiego" – słowa, które brzmią inaczej dla każdego, ale zawsze mówią o jednym: o Polsce. Uczestnictwo w ogólnopolskiej akcji #SzkołaDoHymnu to nie zwyczajny akt patriotyzmu. To wezwanie do tego, aby zatrzymać się na chwilę i pamiętać. Pamiętać o tych, którzy walczyli o naszą wolność. Pamiętać, że niepodległość to nie coś danego, ale coś wywalczonego z bólu i poświęcenia. Dla osadzonych te słowa miały szczególne brzmienie. Historia Polski to historia walki – walki, którą każdy człowiek w pewnym sensie stoczył wewnątrz siebie. Historia niepodległości to również historia możliwości odkupienia, drugiej szansy, wiary w to, że człowiek może się zmienić. Gdy hymn rozbrzmiał w świetlicy, każdy głos był wyznaniem przynależności do tej wspólnoty- do Polski. 

Sztuka patriotyzmu 

Na ścianie świetlicy w oddziale penitencjarnym pojawił się nowy mural – dzieło stworzył jeden z osadzonych. Sztuka w więzieniu to fenomen szczególny. Ona nie osądza, nie krytykuje – po prostu mówi: tutaj żyją ludzie, którzy czują, myślą, tworzą. Każdy kolor, każdy pociągnięcie pędzla, każda linia noszą ze sobą przesłanie. To przesłanie o możliwości tworzenia piękna nawet w miejscu, które symbolizuje upadek. Malarz pracujący nad murem więziennym realizuje lekcję resocjalizacji napisaną kolorami. Ten mural nie zmyje się. Będzie tam każdego dnia przypominając, że transformacja jest możliwa, bo jest widzialna – jest na ścianie, gdzie każdy z nich każdego dnia zawiesi na niej wzrok.

Historia Polski opowiedziana z pasją

Na świetlicy głównej jednostki odbyła się prelekcja. Jeden z osadzonych – człowiek o dużej pasji do historii – stanął przed zgromadzoną kadrą jak i osadzonymi i opowiadał. Nie było to zwyczajne wykład odczytywany z kartki. Była to rozmowa żywa, pełna emocji, przepełniona świadomością tego, o czym mówi. Prezentacja, którą przygotował, obejmowała fakty historyczne, ale przede wszystkim była autentyczna. Historia opowiadana przez kogoś, kto rozumie wartość wolności na własnej skórze, ma inną moc niż historia z podręcznika. Co szczególnie godne uwagi: edukacja w Czarnem nie kończy się w świetlicy. Prezentacja będzie udostępniona wszystkim osadzonym poprzez telegazetę ogólnozakładową. To oznacza, że słowa, które padły tego dnia, będą żyć dalej, docierać do każdego osadzonego w każdym oddziale, każdego dnia.To jest istota resocjalizacji – uczyć człowieka nie poprzez karę, ale poprzez wiedzę. Pokazać, że jego głos ma znaczenie, że może być nauczycielem dla innych. Ta prelecja i wiedza nie płynęła z zewnątrz – płynęła od kogoś, kto żyje wśród nich, kto zna ich rzeczywistość.

Śpiew twórczości własnej

Osadzeni nie ograniczyli się do słów historii. Zaśpiewali hymn, a następnie zaprezentowali twórczość patriotyczną oraz własną. Te głosy były różne – czasami nieśmiałe, czasami pełne energii, ale każdy z nich wyrażał w ten sposób siebie i własną wrażliwość.

Wartości patriotyczne i poczucie odpowiedzialności wobec wspólnego dobra łączą społeczność nawet za murami. Patriotyzm rodzi się wszędzie, nawet w miejscach, gdzie ludzie doświadczają ograniczeń wolności. Całe wydarzenie cieszyło się dużym zaangażowanie i dojrzałość ze strony osadzonych, bo patriotyzm to nie tylko historia – to coś, co budujemy każdego dnia, razem. 

tekst i zdjęcia: st. kpr. Natalia Prach