Resocjalizacja przez książkę? Czemu nie? 14-go listopada obchodzony jest Ogólnopolski Dzień Biblioterapii.

14-go listopada obchodzony jest Ogólnopolski Dzień Biblioterapii. Dzień ten jest także rocznicą zarejestrowania Polskiego Towarzystwa Biblioterapeutycznego, które rozpoczęło działalność w 1997 roku. Święto biblioterapii zostało zainicjowane w 2016 roku, a hasłem przewodnim było "Czytanie pomaga". W tym roku dzień ten obchodzony jest pod hasłem: "Czytanie łączy. Biblioterapia w aktywizacji i integracji społecznej.". Biblioterapia jest metodą, w której narzędziem terapeutycznym jest książka. Istotą tej metody oddziaływań jest założenie, że osoby uczestniczące  mogą identyfikować się z bohaterami książki i przeżywać uczucia, jakie są ich udziałem. Ten rodzaj terapii wpływa na redukowanie stresu i lęku, zmniejsza poczucie osamotnienia. Literatura pozwala na inne spojrzenie na świat, prezentuje wzorce przeżywania, odczuwania i zachowań. Pomaga lepiej zrozumieć siebie i drugiego człowieka oraz pozwala wzbogacić zasoby emocjonalne. Oddziaływania biblioterapeutyczne mogą być kierowane między innymi do osób chorych, osób z problemami emocjonalnymi, nieradzących sobie w trudnych sytuacjach życiowych, a także uzależnionych od alkoholu lub narkotyków. Ponadto biblioterapia może spełniać także funkcję prewencyjną. W takim przypadku kontakt z odpowiednio dobraną literaturą może pomóc w szukaniu rozwiązania problemów, a także wypełniać wolny czas. Jest to jedna z dziedzin arteterapii, która już od dawna z powodzeniem wykorzystywana jest w ramach resocjalizacji przez sztukę.

Z okazji Dnia Biblioterapii zorganizowaliśmy akcję mającą na celu wzbudzenie refleksji nad codzienną egzystencją w oparciu o jeden z najbardziej znanych tekstów literackich, a mianowicie Desideratę Maxa Ehrmana. Dezyderata, oryg. ang. Desiderata (dezyderaty, życzenia) to teksty zawierające wskazówki na temat dobrego życia. Polskie tłumaczenie Dezyderatów w przekładzie Andrzeja Jakubowicza ukazało się w książce Kazimierza Jankowskiego "Hipisi w poszukiwaniu ziemi obiecanej" (Warszawa, 1972). Jest on też popularny wśród uczestników ruchu Anonimowych Alkoholików. Utwór powstał w 1927 r., a w 1933 r. autor złożył go w formie życzeń na Boże Narodzenie dla przyjaciół. W 1948 r. wdowa po Ehrmannie opublikowała go w tomiku " The poems of Max Ehrmann", skąd dwa lata później, w 1950 r., trafił do cotygodniowej gazetki parafialnej, publikowanej przez pastora Episkopalnego Starego Kościoła pod wezwaniem św. Pawła w Baltimore (Old St. Paul Church). Dopiero tą drogą poemat Dezyderata dostał się do kultury masowej.

Celem przedsięwzięcia, z okazji Dnia Biblioterapii, było zaangażowanie osadzonych w jednostce, biorących udział w psychoedukacjach, do spontanicznego namysłu nad wylosowanymi poszczególnymi fragmentami tekstu Dezyderaty. Osadzeni losowali jedną z tez, po czym mogli wyrazić swoją opinię na powyższy temat w grupie. Następnie przenosili tę myśl na papier (tekturowy). Po kilku dniach "rozsypka" z treścią była składana i łączona węzłami w całość przez poszczególnych osadzonych. Pojęcie węzła w znaczeniu symbolicznym to między innymi komplikacja, przeszkoda. Przecięcie węzła gordyjskiego to symbol radykalnego rozwiązania problemu, ale również brutalności w postępowaniu. Oznacza ono również kłopot - zawiązanie węzełka służy przypomnieniu o (ważnej) sprawie. "Dezyderata" to polskie tłumaczenie słowa "Desiderata". Wywodzi się ono z łaciny i oznacza w pewnym uproszczeniu: "rzeczy, która są szczególnie pożądane". Treść zawarta w Dezyderacie jest wskazówką jak postępować w sytuacjach trudnych w życiu, a izolacja więzienna wielokrotnie stawia przed ludźmi odbywającymi karę pozbawienia wolności pytania, jak funkcjonować w trudnych warunkach. Jak rozwikłać te trudności, możemy dowiedzieć się z tego nie tracącego od lat poematu. Czasem warto zatrzymać się nad ważnymi dla wszystkich istot ludzkich słowami.

Ponadto osadzeni mieli okazję wykazać się ekspresją twórczą w ramach pracy z literaturą psychologiczną, ucząc się o wyrażaniu, czy nazywaniu emocji. Samo czytanie tekstu wydaje się być trudne dla osób z deficytami, metoda podająca nie angażuje w pełni uczestników psychoedukacji. Dlatego kolejny raz połączyliśmy obydwie formy oddziaływania oraz elementy arteterapii i wykorzystując materiały do recyklingu, stworzyliśmy kreatywne twarze w technice 3D. Widok tych prac nie tylko poprawia nastrój, ale przypomina również o tym, że najtrudniejszą sztuką jest "zrobić coś z niczego" (recykling), wzbudzać wyobraźnię, refleksję w sytuacji, gdy życie traci swój koloryt. Sięgamy w biblioterapii po książki, teksty, które pomagają nam lepiej żyć, cieszyć się tym co mamy, rozszerzają nam pole poznawcze. Praca w grupie kształtuje umiejętności społeczne i postawy prospołeczne oraz zmniejsza lęk związany z izolacją.

 

Kiedy czytasz, świat przestaje istnieć, możesz udawać, że to, co jest w książce, jest rzeczywistością, albo że rzeczywistość po prostu znika. Możesz być tym, kim chcesz, dobrowolnym bohaterem książki. (Dorotea de Spirito)

Biblioteka ma w sobie coś magicznego. Jest niczym portal do wielu różnych światów. (Amo Jones)

Czytanie - to jedna z bram wolności. (Robert Escarpi)

Czytanie dobrych książek jest niczym rozmowa z najwspanialszymi ludźmi minionych czasów. (Kartezjusz)

 

Tekst na podstawie materiałów internetowych:

mł. psycholog, mł. chorąży E. Kazberuk

mł. psycholog, st. szeregowy J. Ciżewska

Generuj pdf
Znajdź nas również na
Serwis Służby Więziennej