W Polsce ponad milion osób jest uzależnionych od alkoholu. Rocznie w naszym kraju alkoholem zatruwa się blisko 2 tysiące osób. Tyle samo umiera z powodu chorób wywołanych przez alkohol. Alkohol to także główny czynnik kryminogenny. Jest przyczyną wielu patologii społecznych oraz przestępstw, których konsekwencją jest nieraz wieloletnie więzienie. Przesłaniem Światowego Dnia Trzeźwości jest propagowanie wstrzemięźliwości i zachowania umiaru w piciu.

Światowy Dzień Trzeźwości obchodzony jest na całym świecie corocznie 15 kwietnia. Światowa Organizacja Zdrowia apeluje, aby przynajmniej w tym dniu zrezygnować ze spożywania alkoholu. Jest to okazja do przypomnienia, jak szkodliwe i zabójcze jest picie w nadmiarze i to nie tylko wódki, ale także wina i piwa. Regularne popijanie, nawet w niewielkich ilościach szybko prowadzi do uzależnienia. Alkoholizm jest postępującą chorobą, potencjalnie śmiertelną a jej leczenie wymaga ogromnego wysiłku zarówno ze strony pacjenta, jego rodziny i otoczenia a także lekarza i zespołu terapeutów.

Trzeźwienie w więzieniu

Abstynencja więźniów jest wymuszona izolacją penitencjarną. Pobyt w więzieniu osoby z problemem alkoholowym, bez oddziaływań terapeutycznych czy psychokorekcyjnych nie gwarantuje jednak definitywnego zerwania z nałogiem. Nie wystarczy „butelki zamknąć korkiem”. Dlatego skazani, u których zdiagnozowano uzależnienie od alkoholu, poddawani są specjalistycznym oddziaływaniom terapeutycznym. Trzeźwienie to bardzo złożony proces. Wiele uzależnionych osób bagatelizuje swój problem, nie przyznaje się do alkoholizmu. Szukają usprawiedliwienia dla swojego nałogu, tłumacząc, że kieliszek wódki lub piwo, jeszcze nikomu nie zaszkodziło. Nie trzeba codziennie pić aby być alkoholikiem. Należy jednak pamiętać, że nieleczony alkoholizm jest chorobą śmiertelną. To podstępny zabójca. Osoba uzależniona nie przestanie natychmiastowo pić i nie zacznie kontrolować swojego problemu. Nie ma magicznej tabletki na tę chorobę. Najważniejszym krokiem na drodze leczenia jest przyznanie przed samym sobą, że istnieje problem z alkoholem. Kolejnym krokiem jest psychoterapia w oddziale terapeutycznym dla osób uzależnionych.

Terapia za murami

Polskie więziennictwo ma trzy systemy oddziaływań na skazanego: system zwykły, programowanego oddziaływania i terapeutyczny. Skazani uzależnieni kierowani są do systemu terapeutycznego, który realizowany jest przede wszystkim w specjalistycznych oddziałach terapeutycznych. Skazani odbywający karę pozbawienia wolności w jednostkach penitencjarnych okręgu warszawskiego mają możliwość podjęcia leczenia odwykowego m.in. w oddziale terapeutycznym w Areszcie Śledczym w Radomiu, w Areszcie Śledczym w Warszawie-Służewcu oraz w Areszcie Śledczym w Warszawie-Białołęce, gdzie funkcjonuje oddział terapeutyczny dla skazanych uzależnionych od alkoholu ATLANTIS. Osadzeni, zanim trafią do oddziału terapeutycznego, przechodzą gruntowną diagnozę psychologiczną i psychiatryczną, aby ocenić skalę problemu. Gdy już wiadomo, że skazany jest uzależniony, kolejnym etapem jest praca wychowawcza i psychologiczna motywująca do zmiany, gdzie skazany pogłębia wiedzę o tym, czym jest choroba alkoholowa, czym jest terapia, o co w niej chodzi, dlaczego warto z niej skorzystać, co się stanie, jeśli nie zechce z niej skorzystać. Sama terapia „alkoholowa” trwa zazwyczaj trzy miesiące. W zależności od indywidualnej oceny, można ją odpowiednio skrócić lub wydłużyć. Praca na oddziale terapii uzależnień w warunkach więziennych metodycznie nie odbiega od pracy w placówkach wolnościowych. Jest prowadzona przez zespół terapeutyczny, w skład którego wchodzą osoby z certyfikatem specjalisty terapii uzależnień. Po zakończeniu terapii zespół terapeutyczny sporządza ocenę końcową przebiegu efektów terapii oraz wydaje dalsze zalecenia postterapeutyczne, do realizacji w jednostkach  podstawowych.

Przeciwdziałanie uzależnieniom

Po zakończeniu terapii w oddziałach terapeutycznych skazani zazwyczaj powracają do swoich jednostek macierzystych, tj. zakładów karnych, które kierowały ich do leczenia odwykowego. Większość pacjentów przyznaje, że ich motywacja i nastawienie przed wyjazdem do oddziału terapeutycznego było minimalne, często instrumentalne. Natomiast po powrocie z terapii niemal wszyscy przyznają, że to nie był zmarnowany czas. Oprócz uzyskania zmiany decyzji – nie piję, w trakcie terapii skazani zaczynają też lepiej rozumieć swoje emocje, lepiej radzą sobie ze stresem, potrafią ukierunkować swoje potrzeby i konstruktywnie zaspokajać je, mają lepszy wgląd w siebie, lepszy stosunek do świata i innych ludzi. Dlatego o wiele chętniej korzystają z opracowanych w trakcie terapii zaleceń, mających na celu utrzymanie motywacji do zachowania abstynencji. Korzystają z mitingów AA oraz biorą udział w innych programach związanych z profilaktyką uzależnień prowadzonych przez psychologów i wychowawców penitencjarnych. W Areszcie Śledczym w Grójcu i Oddziale Zewnętrznym w Stawiszynie, oprócz mitingów AA, psychologowie realizują programy Krótkiej Interwencji wobec osadzonych nadużywających alkoholu lub skazanych uzależnionych, których z różnych powodów nie można skierować do oddziału terapeutycznego. Cele Krótkiej Interwencji dla każdego osadzonego mogą być inne. Najważniejszym jednak celem jest zapoczątkowanie zmiany, ustalenie priorytetów, rozszerzenie wsparcia w trzeźwości, zmniejszenie prawdopodobieństwa szkód, jakie mogą wyniknąć z kontynuowania nadużywania alkoholu. Innym rodzajem oddziaływań penitencjarnych w warunkach więziennych z zakresu przeciwdziałania uzależnieniom są różnego typu programy psychokorekcyjne i resocjalizacyjne. W Areszcie Śledczym w Grójcu realizowany jest obecnie m.in. program prewencyjny pn. HIOB. W trakcie tego programu osadzeni przede wszystkim ćwiczą umiejętność prawidłowej oceny ryzyka, samooceny oraz umiejętność kontroli swoich decyzji dotyczących picia alkoholu i prowadzenia pojazdów, co w konsekwencji prowadzi do kształtowania bezpiecznych zachowań w ruchu drogowym.

Nie piję

Alkoholizm jest jedną ze współczesnych chorób cywilizacyjnych. Picie nawet w małych ilościach uzależnia. Alkohol jest cichym zabójcą. Prowadzi do wielu patologii, bywa częstą przyczyną wejścia w konflikt z prawem i w konsekwencji wieloletniej izolacji penitencjarnej. W Światowym Dniu Trzeźwości warto podjąć refleksję aby zachować trzeźwość choćby na jeden dzień. A jeśli w tym dniu choćby tylko jedna osoba wyrzekła się używek, będzie to wielki sukces.

Opracowanie: ppor. M. Pikulski

 

Generuj pdf
Znajdź nas również na
Serwis Służby Więziennej