II Kongres Psychologów w Służbie Więziennej – „Głos w ciszy – siła w obecności”

Kongres skierowany był do osób, które każdego dnia pracują z ludźmi znajdującymi się w kryzysie, wspierają proces zmiany, pomagają odbudowywać poczucie bezpieczeństwa oraz odnajdywać sens i nadzieję tam, gdzie często trudno je dostrzec. Tegoroczne spotkanie było odpowiedzią na realne potrzeby środowiska – potrzebę integracji, rozwoju zawodowego oraz stworzenia przestrzeni do rozmowy o wyzwaniach współczesnej psychologii penitencjarnej.

Od idei do tradycji

Pierwsza edycja Kongresu pokazała, jak ważne jest stworzenie miejsca, w którym psychologowie mogą dzielić się doświadczeniami i wzajemnie inspirować. Druga odsłona wydarzenia potwierdziła, że inicjatywa ta na stałe wpisuje się w kalendarz najważniejszych przedsięwzięć środowiska psychologów Służby Więziennej. Hasło tegorocznego Kongresu – „Głos w ciszy – siła w obecności” – podkreślało znaczenie uważnej obecności w pracy psychologa. To właśnie autentyczna relacja, empatia i gotowość do towarzyszenia drugiemu człowiekowi stanowią fundament skutecznego wsparcia psychologicznego. Jednocześnie przypominało, że psychologowie, pomagając innym, muszą również świadomie dbać o własny dobrostan i odporność psychiczną.

Organizatorami wydarzenia byli Komendant Ośrodka Szkolenia Służby Więziennej w Suchej mjr Justyna Kosicka oraz Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Krakowie ppłk dr Szymon Glica. Organizatorzy podkreślili, że realizacja przedsięwzięcia nie byłaby możliwa bez życzliwości i wsparcia Dyrektor Generalnej Służby Więziennej płk Renaty Niziołek oraz podsekretarz stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości Marii Ejchart, którym złożono szczególne podziękowania za przychylność dla inicjatywy.

Eksperci, doświadczenie i najnowsza wiedza

Program Kongresu został przygotowany z myślą o najważniejszych wyzwaniach, z jakimi mierzą się współcześni psychologowie penitencjarni. Wśród zaproszonych prelegentów znaleźli się wybitni przedstawiciele nauki i praktyki psychologicznej. Kongres otworzył wykład dr Halszki Witkowskiej poświęcony jednemu z najbardziej złożonych obszarów pracy psychologa – zachowaniom samobójczym, ich wieloczynnikowym uwarunkowaniom oraz możliwościom skutecznej prewencji. Problematyka ta pozostaje jednym z kluczowych wyzwań w pracy z osobami pozbawionymi wolności i wymaga nie tylko wiedzy, ale również wysokich kompetencji praktycznych. Doktor Witkowska podzieliła się swoją ogromną wiedzą z zakresu suicydologii, szczególne zainteresowanie uczestników przykuła analiza listów pożegnalnych. Następnie prof. dr hab. Piotr Gałecki przedstawił wykład „Klasyfikacja ICD-11 – co nas czeka w 2028 roku”, przybliżając uczestnikom nadchodzące zmiany w klasyfikacji zaburzeń psychicznych oraz ich znaczenie dla praktyki diagnostycznej i terapeutycznej.

Drugi dzień Kongresu rozpoczął się od wystąpienia Sabiny Sadeckiej, psycholożki i terapeutki traumy, która w wykładzie „Fundamenty pracy psychologicznej z traumą prostą i złożoną” omówiła współczesne podejście do rozumienia traumy oraz skutecznych metod pracy z osobami doświadczającymi jej konsekwencji. Tematyka ta ma szczególne znaczenie w środowisku penitencjarnym, gdzie doświadczenia traumatyczne są częstym elementem historii życiowych osób osadzonych. Druga część wykładu poświęcona była technikom samopomocowym oraz konkretnym narzędziom, które psychologowie mogą używać zarówno w pracy terapeutycznej z pacjentami jak i w trosce o własny dobrostan. O neurobiologicznych podstawach emocji opowiedział dr Marek Jurgowiak w wykładzie „Mózg i my – neurobiologia emocji”, prezentując najnowszą wiedzę dotyczącą funkcjonowania ludzkiego mózgu oraz mechanizmów odpowiedzialnych za regulację emocji i zachowań. Istotnym punktem programu było także wystąpienie dr. Romana Soleckiego, który przedstawił możliwości wykorzystania logoterapii Viktora Frankla w pracy z osobami pozbawionymi wolności. W wykładzie „Logoterapia Viktora Frankla jako narzędzie pracy z osadzonymi – poszukiwanie sensu w warunkach izolacji” zwrócił uwagę na znaczenie odkrywania poczucia sensu jako jednego z fundamentów procesu zmiany i readaptacji społecznej. Ważnym głosem w dyskusji o współczesnym więziennictwie był również wykład płk Alicji Kapały pt. „Podwójnie wykluczeni? O różnorodności płciowej w izolacji więziennej”, poświęcony wyzwaniom związanym z funkcjonowaniem osób o zróżnicowanej tożsamości płciowej w warunkach izolacji penitencjarnej.

Trzeci dzień Kongresu poświęcony był zagadnieniom związanym z oddziaływaniami resocjalizacyjnymi oraz bezpieczeństwem penitencjarnym. Dr Justyna Kaczmaryczyk wygłosiła wykład „Psychoedukacja sprawców przestępstw seksualnych – między kontrolą a realną zmianą zachowania”, podejmując niezwykle istotny temat skuteczności oddziaływań wobec sprawców przestępstw seksualnych bez stwierdzonych zaburzeń preferencji seksualnych oraz możliwości wspierania trwałej zmiany ich postaw i zachowań. Zwieńczeniem Kongresu był wykład dr. Jarosława Rychlika pt. „Bezpieczeństwo dynamiczne jako kierunek zmian systemu penitencjarnego”. Prelegent wskazał, że współczesne rozumienie bezpieczeństwa w jednostkach penitencjarnych wykracza daleko poza rozwiązania organizacyjne i proceduralne. Coraz większe znaczenie mają relacje, komunikacja, wzajemne zaufanie oraz codzienna praca funkcjonariuszy i specjalistów z osobami pozbawionymi wolności.

Siła wiedzy, siła wspólnoty

II Kongres Psychologów w Służbie Więziennej po raz kolejny potwierdził, że współczesna psychologia penitencjarna dynamicznie się rozwija, czerpiąc z najnowszych osiągnięć nauki i praktyki. Trzy dni wykładów, dyskusji oraz wymiany doświadczeń pokazały, jak ważna jest współpraca, wzajemne wsparcie i ciągłe doskonalenie kompetencji osób wykonujących jeden z najbardziej odpowiedzialnych zawodów w systemie penitencjarnym. Tegoroczny Kongres był nie tylko miejscem zdobywania wiedzy, ale przede wszystkim przestrzenią budowania środowiska profesjonalistów, których codzienna praca opiera się na uważności, odpowiedzialności i obecności. To właśnie ta obecność – zgodnie z hasłem wydarzenia – pozostaje jedną z największych sił psychologa i jednym z najważniejszych narzędzi wspierania człowieka na drodze do zmiany.

Czy spotkamy się na III Kongresie Psychologów w Służbie Więziennej? Dziś odpowiedź pozostaje otwarta. Jedno jest jednak pewne – po tych trzech dniach trudno wyobrazić sobie, by ta wyjątkowa inicjatywa nie doczekała się kolejnej odsłony.

Zapraszamy do obejrzenia fotorelacji w galerii.