Ochrona społeczeństwa
Humanitarne i praworządne traktowanie osób pozbawionych wolności
Resocjalizacja skazanych

8 grudnia 2025 r. w siedzibie Sądu Okręgowego w Olsztynie Prezes Sądu Okręgowego w Olsztynie Rafał Jerka wspólnie z zastępcą Kuratora Okręgowego Pawłem Oleszkiewiczem otworzyli posiedzenie Warmińsko-Mazurskiej Rady Terenowej ds. Społecznej Readaptacji i Pomocy Skazanym w Olsztynie.

Podczas posiedzenia obecny był płk Filip Skubel Dyrektor Biura Penitencjarnego Centralnego Zarządu Służby Więziennej, który wskazał na istotę readaptacji społecznej skazanych, jako procesu przygotowania do powrotu do normalnego życia po odbyciu kary. Ponadto potrzebie współpracy pomiędzy instytucjami i innymi podmiotami w działaniach sprzyjających nauce samodzielności, kształtowaniu pozytywnych nawyków, takich jak praca, spędzanie wolnego czasu, budowanie relacji u osób pozbawionych wolności. Pomocne w tym zakresie jest wsparcie psychologiczne i socjalne, obejmujące pomoc w uzyskaniu dokumentów, znalezieniu mieszkania i pracy, ale także w razie potrzeby kontynuowanie leczenia uzależnienia.

Nowym trendom w sądownictwie poświęcił wystąpienie dr hab. Tomasz Kalisz, prof. UWr - ekspert Ministerstwa Sprawiedliwości, członek zespołu Ministerstwa Sprawiedliwości w ramach Departamentu Wykonania Orzeczeń i Probacji. Sztuczna inteligencja nie zastąpi sędziów i prawników, jak wskazał. Technologie będą narzędziem wspierającym ich pracę, zwiększającym efektywność i precyzję. Kluczowe pozostaną ludzki osąd, empatia i interpretacja prawa.

Dyskusja zmierzała ku sposobom zapobiegania powrotowi do przestępczości. Kluczową rolę odgrywają tu programy resocjalizacyjne, wsparcie postpenitencjarne, ale i projekt pn. „Pilotażowe kompleksy penitencjarne”, dotowany ze środków Programu „Sprawiedliwość” Norweskiego Mechanizmu Finansowego 2014-2021.

W ramach w/w projektu powstał w Olsztynie "Dom przejściowy". Miejsce, w którym osoby kończące odbywanie kary będą mogły spróbować normalnego funkcjonowania – w warunkach zbliżonych do życia na wolności. Będą mogły przygotować się do życia po zakończeniu wyroku. Nowo pawilon penitencjarny pozbawiony jest tak charakterystycznych dla funkcjonujących obecnie więzień, krat w oknach. Jesteśmy wzorem dla wielu państw zachodnich w zakresie resocjalizacji i readaptacji osadzonych.

Swoją prelekcję temu zagadnieniu poświęciła wystąpienie kpt. Justyna Jachacy - Majewska. Przedstawiła zasady funkcjonowania domu przejściowego, ale także w drugiej części posiedzenia, które odbyło się już na terenie Oddziału Zewnętrznego Aresztu Śledczego w Olsztynie, przedstawiła bezpośrednio, jak wyglądają oddziaływania penitencjarne na terenie placówki. Po powrocie do Sądu Okręgowego wystąpiła mjr Agata Młynik z tematem "Trudności w procesie readaptacji społecznej osób długotrwale pozbawionych wolności".

Wyzwania współczesnej penitencjarystyki to długie izolacje skazanych. Skazani długotrwale pozbawieni wolności mogą mieć trudności z radzeniem sobie z codziennymi problemami i funkcjonowaniem w społeczeństwie. Doświadczać barier społecznych w formie wtórnej stygmatyzacji co utrudni powrót do życia.

Istotne jest działanie Rady ds. Społecznej Readaptacji Skazanych, jako koordynatora współpracy instytucji państwowych, organizacji społecznych i samorządów w celu stworzenia spójnego systemu wsparcia dla osób skazanych, pomagając im wrócić do społeczeństwa oraz wspierając ich rodziny, działając na rzecz zapobiegania przestępczości i kontroli nad polityką penitencjarną. Łączenie wysiłków różnych organów (ministerstwa, sądy, policja, samorządy) i organizacji pozarządowych w procesie resocjalizacji pozwoli na aktywne pomaganie skazanym w powrocie do samodzielnego życia, w tym wsparcie ich rodzin.

Zredagowała: mjr Magdalena Socha