Ochrona społeczeństwa
Humanitarne i praworządne traktowanie osób pozbawionych wolności
Resocjalizacja skazanych

W uroczystości udział wzięli: pierwszy wicewojewoda śląski Adam Zaczkowski, zastępca Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Katowicach płk Krzysztof Karwowski, reprezentujący Dyrektor Generalną Służby Więziennej płk Renatę Niziołek, Dyrektor Aresztu Śledczego w Częstochowie ppłk Michał Krupa, przewodniczący Zarządu Głównego Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Funkcjonariuszy i Pracowników Więziennictwa chor. Kamil Bachanowicz, członek Zespołu Pamięci Historycznej ZG NSZZFiPW Roman Wójcicki – który odnalazł grób przodownika Stanisława Lejko, a także przedstawiciele Wojska Polskiego, Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej, Stowarzyszenia „Rodzina Policyjna 1939” oraz innych instytucji i środowisk patriotycznych.

Grób przodownika Stanisława Lejko został odrestaurowany dzięki staraniom Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Funkcjonariuszy i Pracowników Więziennictwa. Dzisiejszą uroczystość zorganizowali: Niezależny Samorządny Związek Zawodowy Funkcjonariuszy i Pracowników Więziennictwa, Centralny Ośrodek Szkolenia Służby Więziennej w Kulach oraz Areszt Śledczy w Częstochowie.

Przodownik Stanisław Lejko urodził się 17 sierpnia 1894 r. w Ujeździe (pow. brzeziński). Już jako młody człowiek angażował się w działalność skautową i harcerską. W 1914 r. ochotniczo wstąpił do Legionów Polskich Józefa Piłsudskiego, służąc w 1 pułku piechoty I Brygady. Dwukrotnie ranny w walkach pod Urzędowem i Kostiuchnówką, trafił do niewoli rosyjskiej. Po powrocie do kraju w 1918 r. działał w Polskiej Organizacji Wojskowej w Tomaszowie Mazowieckim, uczestnicząc w rozbrajaniu Niemców. Walczył również na Wołyniu, nad Styrem oraz o Śląsk Cieszyński, gdzie ponownie został ranny. Służbę w więziennictwie rozpoczął w listopadzie 1919 r. jako dozorca w więzieniu w Będzinie. W 1928 r. ukończył z bardzo dobrym wynikiem XII kurs w Centralnej Szkole Ministerstwa Sprawiedliwości. W 1935 r. został awansowany do stopnia przodownika Straży Więziennej i przeniesiony do więzienia w Częstochowie. Podczas okupacji niemieckiej, współpracując z Komendą Obszaru Częstochowa Armii Krajowej, pomagał więźniom politycznym. Za tę działalność został aresztowany w grudniu 1944 r. Po zakończeniu wojny powrócił do służby, pełniąc funkcję kierownika kancelarii oraz działu gospodarczego więzienia w Częstochowie. W 1948 r. został wydalony ze służby z powodu swojej przedwojennej działalności. Był odznaczony m.in. Krzyżem Walecznych, Odznaką za Rany i Kontuzje, Odznaką Pamiątkową I Brygady Legionów Polskich, Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921, Medalem X-lecia Odzyskanej Niepodległości oraz Krzyżem Niepodległości. W 2017 r. został pośmiertnie uhonorowany złotą odznaką „Za zasługi w pracy penitencjarnej”. Zmarł w 1976 r. Spoczywa na cmentarzu św. Rocha w Częstochowie.

Uroczystość odsłonięcia odrestaurowanego grobu była wyrazem troski o zachowanie pamięci o funkcjonariuszach, którzy w trudnych momentach historii łączyli służbę w formacjach państwowych z działalnością niepodległościową. Stanowiła również symboliczny gest budowania ciągłości tradycji między Strażą Więzienną II Rzeczypospolitej a współczesną Służbą Więzienną.

Tekst i zdjęcia: por. Paweł Czajka