1 br. marca uczczono Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych. Na Pomorzu w uroczystościach uczestniczyli przedstawiciele gdańskiej Służby Więziennej.

Ustanowione w 2011 roku święto oddaje hołd żołnierzom drugiej konspiracji, ich świadectwu miłości Ojczyzny i niezłomności. Data wyznaczenia Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych wiąże się z egzekucją wojskowych należących do podziemia antykomunistycznego. 1 marca 1951 roku zostało zamordowanych siedmiu członków Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”. Wśród straconych byli: prezes IV Zarządu Głównego WiN – ppłk Łukasz Ciepliński oraz mjr Adam Lazarowicz, mjr Mieczysław Kawalec, kpt. Józef Batory, kpt. Franciszek Błażej, kpt. Józef Rzepa i por. Karol Chmiel. Do egzekucji doszło w mokotowskim więzieniu, gdzie obecnie utworzono Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL. W centralnych uroczystościach w Warszawie, obok Prezydenta RP Andrzeja Dudy i ostatnich żyjących uczestników antykomunistycznego zrywu lat powojennych, wzięli udział przedstawiciele władz państwowych, Służby Więziennej. Prezes Rady Ministrów Mateusz Morawiecki i Minister Sprawiedliwości Zbigniew Ziobro otworzyli w budynku muzeum wystawę historyczną pt. „Dowody zbrodni”.

Uroczysty Elbląg

Uroczystości, objęte patronatem Prezydenta Elbląga Witolda Wróblewskiego odbyły się pod Pomnikiem Polskiego Państwa Podziemnego, Żołnierzy Armii Krajowej przy Skwerze Rotmistrza Pileckiego. Uczczono tragiczne wydarzenie stracenia przez SB 1 marca 1951 roku przywódców ostatniej ogólnopolskiej konspiracji realizującej idee Armii Krajowej. Wyroki śmierci 7 członków kierownictwa IV Zarządu Głównego Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” zostały wykonane w więzieniu na Rakowieckej w Warszawie. Obchody zakończyły się Apelem Pamięci z salwą honorowa. Przedstawiciele elbląskiego aresztu oraz innych służb mundurowych złożyli kwiaty pod Pomnikiem Żołnierzy Armii Krajowej.

W kościele i pod pomnikiem w Wejherowie

W Wejherowie uroczystości rozpoczęły się w kościele parafialnym pw. Chrystusa Króla i Bł. Alicji Kotowskiej. Ks. prałat Daniel Nowak odprawił mszę świętą w intencji Ojczyzny. Następnie zebrani przeszli pod Bramę Piaśnicką, gdzie pod tablicą upamiętniającą Żołnierzy Wyklętych odbył się uroczysty apel, z udziałem pocztu sztandarowego zakładu karnego. Przedstawiciele służb mundurowych, samorządowców i różnych organizacji lokalnych oddali cześć bohaterom i złożyli kwiaty.

W Kwidzynie z mieszkańcami i osadzonymi

Kwidzyńskie obchody Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych rozpoczęły się uroczystym apelem na skwerze w miejscowości Mareza. Następnie delegacje i przedstawiciele samorządów, służb mundurowych, w tym kwidzyńskiej Służby Więziennej oraz mieszkańcy złożyli kwiaty pod pomnikiem pamięci Konfederacji Obrony Wiary i Ojczyzny. Uczestnicy uroczystości spotkali się również przy gmachu I Liceum Ogólnokształcącego im. dr. Władysława Gębika w Kwidzynie i złożyli kwiaty pod tablicą pamięci Organizacji Młodzieży Demokratyczno-Katolickiej oraz na Skwerze im. Niezłomnych przy Urzędzie Gminy Kwidzyn. Na zakończenie w Katedrze Św. Jana Ewangelisty w Kwidzynie odbyła się uroczysta msza święta w intencji Żołnierzy Wyklętych.   

Funkcjonariusze kwidzyńskiego zakładu karnego przygotowali rownież dla osadzonych prezentacje związane Narodowym Dniem Pamięci Żołnierzy Wyklętych. W radiowęźle zakładu karnego emitowane były audycje dotyczące historii, a na tablicach informacyjnych w oddziałach mieszkalnych umieszczono materiały dotyczące tego wydarzenia.

W Malborku

Malborskie uroczystości upamiętniające żołnierzy niepodległościowego podziemia antykomunistycznego, odbyły się na Skwerze „Żołnierzy Wyklętych” oraz przy Rondzie Danuty Siedzikówny pseudonim „Inka”. W miejscach tych uczestnicy wydarzenia oddali hołd poległym, złożyli kwiaty.

W Sztumie ku czci "Żelaznego"

Uroczystości poświęcone Żołnierzom Wyklętym odbyły się przy tablicy pamiątkowej w Tulicach w gminie Stary Targ. Tam, 10 czerwca 1946 roku szwadron ppor. Zdzisława Badochy „Żelaznego”, wchodzący w skład 5. Wileńskiej Brygady Armii Krajowej majora "Łupaszki", został zaatakowany przez grupę operacyjną UB i MO. Grupa ta została całkowicie rozbita przez partyzantów, ranny został „Żelazny”, którego opatrzyła sanitariuszka Danuta Siedzikówna „Inka”. Kilka dni później "Żelazny" został zamordowany przez UB w majątku ziemskim w Czerninie pod Sztumem. Po złożeniu kwiatów i oddaniu hołdu Żołnierzom Wyklętym uczestnicy uroczystości wzięli udział w Mszy Świętej w Kościele Św. Maksymiliana M. Kolbe w Waplewie Wielkim. W uroczystościach wzięła udział kompania honorowa Zakładu Karnego w Sztumie.

W gdańskim areszcie wystawa dla młodzieży

W związku z Narodowym Dniem Pamięci Żołnierzy Wyklętych w dniach 1-5 marca 2018 r. w świetlicy gdańskiego aresztu zaprezentowana została wystawa edukacyjna: "Żołnierze Wyklęci w Areszcie Śledczym w Gdańsku – przypomnienie postaci Adama Dedio".


Tekst: mjr Małgorzata Sarnowska

Zdjęcia: OISW Gdańsk

Znajdź nas również na

Serwis Służby Więziennej