W dniach 23-24.08.2019 r. w Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku odbyła się międzynarodowa konferencja naukowa pt. Pakt dla wojny. Zmowa Hitler-Stalin z 23 sierpnia 1939 r. z perspektywy 80 lat od wybuchu II wojny światowej. Na konferencję zorganizowaną przez Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku wraz z Instytutem Europejskiej Sieci Pamięć i Solidarność, przybyli zaproszeni goście m.in. : Jarosław Sellin, wiceminister kultury i dziedzictwa narodowego, Szymon Szynkowski vel Sęk, wiceminister spraw zagranicznych, a także reprezentujący Służbę Więzienną ppłk Adam Poćwiardowski, Z-ca Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Gdańsku.

Z kart historii

23 sierpnia 1939 r. przedstawiciele dwóch totalitarnych państw - minister spraw zagranicznych III Rzeszy Joachim von Ribbentrop oraz ludowy komisarz spraw zagranicznych ZSRS, pełniący jednocześnie funkcję przewodniczącego Rady Komisarzy Ludowych (premiera), Wiaczesław Mołotow - podpisali w Moskwie w obecności Stalina sowiecko-niemiecki pakt o nieagresji wraz z tajnym protokołem dodatkowym, na mocy którego, Hitler i Stalin podzielili obszar Europy Środkowo-Wschodniej, czego konsekwencją miał być IV rozbiór Polski.

Podpisany przez Joachima von Ribbentropa i Wiaczesława Mołotowa tajny protokół dodatkowy, stanowiący integralną część zawartego wówczas paktu o nieagresji pomiędzy III Rzeszą i ZSRS, składał się z czterech punktów.

W pierwszym z nich zapisano, iż: "W wypadku terytorialnych i politycznych przekształceń na terenach należących do państw bałtyckich (Finlandia, Estonia, Łotwa i Litwa) północna granica Litwy stanowić będzie jednocześnie granicę stref interesów Niemiec i ZSRS. W związku z tym obie strony uznają zainteresowanie Litwy w stosunku do rejonu Wilna".

Drugi punkt, bezpośrednio dotyczący Polski, brzmiał następująco: "W wypadku terytorialnych i politycznych przekształceń na terenach należących do Państwa Polskiego granica stref interesów Niemiec i ZSRS przebiegać będzie w przybliżeniu po linii rzek Narwi, Wisły i Sanu. Kwestia, czy w obopólnym interesie będzie pożądane utrzymanie niezależnego Państwa Polskiego i jakie będą granice tego państwa, będzie mogła być ostatecznie wyjaśniona tylko w toku dalszych wydarzeń politycznych. W każdym razie oba rządy rozstrzygną tę kwestię na drodze przyjaznego porozumienia".

Kolejny z punktów odnosił się do obszaru Europy Południowo-Wschodniej. Strona sowiecka podkreśliła w nim swoje zainteresowanie Besarabią (należącą do Rumunii), natomiast strona niemiecka wyraziła całkowity brak zainteresowania, co do tych terenów.

W ostatnim punkcie dokumentu stwierdzano: "Niniejszy protokół będzie traktowany przez obie strony, jako najściślej tajny".

Konferencja

W konferencji oprócz uczestników reprezentujących Polskę, wzięli udział historycy i muzealnicy ze Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Niemiec, Litwy, Łotwy, Estonii, Finlandii, Rumunii, Mołdawii i Ukrainy.

Konferencja ta była dyskusją o znaczeniu tajnej zmowy Hitlera i Stalina z 1939 r. dla historii świata. Jednak dyskusja nie była jedynym elementem spotkania w Muzeum II Wojny Światowej. Kolejnym elementem była kwestia daleko idących skutków podpisania paktu Ribbentrop-Mołotow, a także refleksja nad doświadczeniem poszczególnych państw Europy Środkowo-Wschodniej w związku z II wojną światową. Ważnym elementem konferencji była również sprawa kształtowania współczesnych wypowiedzi w świecie międzynarodowym o genezie wybuchu wojny w 1939 r. i wiążąca się z nią kwestia prób współczesnego zakłamywania prawdy o wojennym sojuszu Związku Sowieckiego i III Rzeszy w latach 1939-1941.

Puenta

Spotkanie najznamienitszych gości w Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku było elementem wyjścia do szerokiej dyskusji o podniesionych kwestiach problematyki paktu Ribbentrop-Mołotow, dyskusji która będzie się toczyć w związku z obchodami 80. rocznicy wybuchu II wojny. Służba Więzienna jako formacja zaufania publicznego stoi na straży prawa, ale również uczestniczy w przedsięwzięciach przyczyniających się do wskrzeszania i podtrzymywania pamięci o dramatach Polaków z czasów m. in. II wojny światowej.

Tekst i zdjęcie: kpt. Piotr Trzciński

 

Generuj pdf
Znajdź nas również na
Serwis Służby Więziennej