Pamięci pomordowanym przez niemieckich okupantów

W trakcie uroczystości, w atmosferze zadumy i refleksji wspominano pomordowanych przedstawicieli inteligencji częstochowskiej wyznania mojżeszowego. Przed wybuchem II wojny światowej w niemal stutysięcznej Częstochowie ponad jedną trzecią mieszkańców stanowili wyznawcy judaizmu. Na uroczystości nie mogło zabraknąć przedstawicieli Służby Więziennej. Częstochowski areszt położony jest niemal w centrum historycznej dzielnicy żydowskiej. Po sąsiedzku znajduję się Szpital Miejski, którego inicjatorem budowy było, powstałe w Częstochowie w 1899 roku, Towarzystwo Dobroczynności dla Żydów. Po przeciwnej stronie Warty znajdowała się wybudowana w 1805 r. Stara Synagoga stanowiąca centrum życia religijnego i społecznego lokalnej społeczności żydowskiej, której przedstawiciele angażowali się w konspiracyjną działalność patriotyczną.  W synagodze znajdowały się dwa sztandary polskie, zostawione w 1812 r.  w Częstochowie przez żołnierzy napoleońskich. Służyły one jako zasłony aron hakodesz (parochety). Ich obecność ujawniono w 1916 podczas obchodów rocznicy Konstytucji 3 Maja. 25 IX 1939 r. młodzi umundurowani Niemcy zaczęli demolować Starą Synagogę. W jej niszczeniu, które trwało 3 dni, wzięło udział wielu młodych folksdojczów i wyrzutki polskiego społeczeństwa.

Częstochowski areszt był również świadkiem zbrodni dokonanych przez niemieckich okupantów na polskich obywatelach wyznania mojżeszowego. W ówczesnym zakładzie karnym na Zawodziu więziono Polaków, Żydów, Romów. Zamykano tu Żydów, którzy opuścili teren getta lub naruszyli godzinę policyjną, członków ruchu oporu, osoby pomagające Żydom. Więźniów wysyłano do obozów koncentracyjnych, innych więzień oraz na egzekucje.

Mogiły na częstochowskim cmentarzu żydowskim zostały odrestaurowane m.in. dzięki dofinansowaniu ze środków z budżetu państwa w ramach programu opieki nad grobami i cmentarzami wojennymi.

tekst: mjr Piotr Pijet

zdjęcia: szer. Monika Skowron