W dniu 21 kwietnia 2019 r. mija 31 lat od wykonania ostatniego wyroku kary śmierci w Polsce.

Kara śmierci w historii Polski

Kara śmierci była praktycznie nieprzerwanie stosowana w Polsce od początków istnienia państwa polskiego, aż do końca lat osiemdziesiątych XX wieku. Przewidywały ją wszystkie regulacje karne, zmieniły się jedynie czyny, za które można było ją orzec oraz sposoby jej wykonania.

Regulacje prawnokarne

W okresie dwudziestolecia międzywojennego karę śmierci wykonywaną przez rozstrzelanie przewidywały dwie ustawy o odpowiedzialności urzędników za przestępstwa popełnione z chęci zysku (wydane w latach 1920 i 1921). Przewidziana była również w kodeksie karnym z 1932 roku (tzw. kodeksie Makarewicza). Orzec ją można było alternatywnie z karą pozbawienia wolności, m.in. za morderstwo, zdradę stanu, jak również służbę obywatela w armii nieprzyjaciela. Podobna regulacja znalazła się kodeksie karnym z 1969 roku, który obowiązywał przez blisko 30 lat – do 1998 roku, kiedy to weszła w życie obecnie obowiązująca regulacja karne.

Wykonywanie wyroków

Chociaż oficjalnie kara śmierci zniesiona została dopiero w 1998 roku to zaprzestano jej wykonywania już niemal dekadę wcześniej - w 1988 roku. Wówczas na terenie Aresztu Śledczego w Krakowie wykonano ostatni taki wyrok orzeczony wobec Stanisława Czabańskiego skazanego za gwałt i zabójstwo.

W dniu 7 grudnia 1989 roku sejm ogłosił amnestię, która skazanym na karę śmierci zmieniała wyroki na 25 lat pozbawienia wolności. A od 1995 roku obowiązywało moratorium na wykonywanie kary śmierci. W dniu 1 września 1998 roku wejście w życie nowego kodeksu karnego ostatecznie zniosło jej obowiązywanie i zastąpiona została karą dożywotniego pozbawienia wolności.

Jednakże do 2013 roku dopuszczalna była w okresie wojny. Natomiast po ratyfikacji przez prezydenta Bronisława Komorowskiego w dniu 27 sierpnia 2013 roku protokołu nr 13 do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka została ostatecznie zniesiona we wszystkich okolicznościach.

Łącznie w latach 1956 – 1988 stracono w Polsce 321 osób.

 

Tekst i zdjęcia: por. Olga Mazur

Generuj pdf
Znajdź nas również na
Serwis Służby Więziennej