Data publikacji:

22.12.2025

AKTUALNOŚCI

Za wysokim murem: kuchnia, normy i Wigilia

W zakładzie karnym Wigilia jest dniem pracy jak każdy inny. Posiłki muszą być przygotowane na czas, w określonej gramaturze i zgodnie z normami. Wyjątkowość polega na czym innym: na skali przygotowań i świadomości, że tego dnia jedzenie znaczy więcej niż zwykle.

Przygotowania do świąt zaczynają się na długo przed 24 grudnia. Zanim na stołówkę trafi barszcz czerwony i łazanki z kapustą i grzybami, trzeba ułożyć jadłospisy, zaplanować dostawy i zamknąć wszystko w liczbach. W Zakładzie Karnym w Dublinach odpowiada za to st. sierż. sztab. Marek Kwiliński, przez 17 lat szef kuchni, od roku żywieniowiec.

Dziś patrzy na kuchnię z innej perspektywy. Nie stoi przy kotłach, lecz zajmuje się zaopatrzeniem, planowaniem i rozliczaniem umów z dostawcami. Pod sobą ma szefów kuchni i magazynierów. - Najbardziej wymagające są ostatnie miesiące roku - mówi. - Trwają przygotowania przetargów, trzeba oszacować zapotrzebowanie na kolejne lata i dopiąć koszty. Zamówienia idą w tonach.

Jednostka liczy 250 miejsc oraz 150 w oddziale zewnętrznym. Chleb dostarczany jest codziennie, mięso i wędliny dwa razy w tygodniu, podobnie jak warzywa. Wszystko według ustalonego harmonogramu. Umowy z dostawcami obejmują cały rok i jest ich kilkanaście. Każda musi się zgadzać: ilościowo, jakościowo i finansowo.

Menu układane jest z wyprzedzeniem, ale dzień przed wydaniem posiłków precyzuje się liczbę porcji, gramaturę oraz wartość kaloryczną. Liczone są białka, tłuszcze i węglowodany, a także ilość warzyw przypadającą na jednego osadzonego. Uwzględnia się diety medyczne. W opracowaniu jadłospisów pomaga program komputerowy, choć - jak podkreśla Kwiliński - ostateczna odpowiedzialność zawsze spoczywa na człowieku.

Wigilijne menu jestpostne. Tego dnia na obiad będzie barszcz czerwony i łazanki z kapustą i grzybami, na kolację rybę po grecku. Dwadzieścia pięć kilogramów ryby na 250 osób. Smażone partiami, po kilkadziesiąt kawałków na patelni. Posiłki muszą być wydane na czas zgodnie z harmonogramem: obiad do 12.30, kolacja do 17.00. Nic nie może zostać na następny dzień.

Kuchnia działa od świtu. O szóstej rano osadzeni są pobierani z oddziałów. Jedni przygotowują śniadanie, inni obierają warzywa, kolejni gotują obiad. Praca w zamkniętej przestrzeni, osiem godzin razem, wymaga zgrania i zaufania. Do kuchni trafiają osadzeni wybrani przez wychowawcę, kierownika penitencjarnego i szefa kuchni, tacy, którzy chcą i potrafią pracować.

Więcej o kulisach więziennej kuchni w najnowszym odcinku podcastu Za wysokim murem

Anna Krawczyńska