Ministerstwo Sprawiedliwości odpowiada na wystąpienie Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczące wykonywania tymczasowego aresztowania oraz kary pozbawienia wolności

1. Prawo do obrony – widzenia z obrońcą

Ministerstwo podkreśla, że poufność kontaktów z obrońcą jest gwarantowana przez Konstytucję RP, przepisy krajowe oraz standardy międzynarodowe. Monitoring pomieszczeń, jeśli jest stosowany, obejmuje wyłącznie obraz – bez rejestracji i odsłuchu rozmów.

2. Monitoring pomieszczeń widzeń

Decyzje o monitorowaniu podejmują dyrektorzy jednostek po indywidualnej ocenie zagrożeń. Jednocześnie Służba Więzienna ogranicza stosowanie monitoringu do przypadków rzeczywiście uzasadnionych względami bezpieczeństwa.

3. Kontakt telefoniczny z obrońcą

Obowiązujące przepisy gwarantują co najmniej jedną rozmowę telefoniczną z obrońcą w tygodniu. W sytuacjach wymagających pilnego kontaktu związanego z czynnościami procesowymi dyrektor jednostki ma obowiązek umożliwić dodatkową rozmowę.

4. Tymczasowe aresztowanie w podmiotach leczniczych

Ministerstwo popiera aktualizację wykazu placówek, w których wykonywane jest tymczasowe aresztowanie ze względów zdrowotnych. Zmiany mają ograniczyć wykaz do jednostek zapewniających całodobową specjalistyczną opiekę.

5. Przepustki losowe

Od 1 stycznia 2025 r. obowiązują nowe zasady dokumentowania decyzji dotyczących przepustek losowych. Rozszerzono również nadzór nad sposobem realizacji konwojów oraz stosowaniem środków bezpieczeństwa.

6. Zakaz pozostawiania osadzonych samotnie

Nowe instrukcje Służby Więziennej ograniczają możliwość pozostawiania osób zagrożonych samobójstwem samotnie w niemonitorowanych celach. Rozwiązania te mają zwiększyć bezpieczeństwo osób pozbawionych wolności.

7. Skargi osadzonych

Ministerstwo nie planuje zmian przepisów dotyczących rozpatrywania skarg, uznając obecny model za wystarczający. Jednocześnie jednostkom rekomendowano informowanie osadzonych o możliwości skorzystania z drogi sądowej przewidzianej w Kodeksie karnym wykonawczym.

8. Porządki wewnętrzne jednostek

Dyrektorzy zakładów karnych i aresztów śledczych mają obowiązek niezwłocznego dostosowywania porządków wewnętrznych do obowiązujących przepisów. Centralny Zarząd Służby Więziennej monitoruje proces wdrażania zmian.

9. Dostęp do ocen okresowych

Osadzeni zachowują prawo do zapoznania się z opiniami sporządzanymi przez administrację. Wydanie kopii dokumentów odbywa się na wniosek i zgodnie z obowiązującymi przepisami o odpłatności.

10. Humanitarne traktowanie osób ciężko chorych

Trwają prace nad zmianą przepisów dotyczących przyjmowania do jednostek penitencjarnych osób w stanie terminalnym, ostrej psychozy lub wymagających natychmiastowego leczenia szpitalnego. Celem jest pełniejsze dostosowanie polskich rozwiązań do standardów Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

11. Reforma więziennej służby zdrowia

Ministerstwo rozwija system opieki zdrowotnej w jednostkach penitencjarnych poprzez zwiększenie finansowania, utworzenie pierwszego zakładu opiekuńczo-leczniczego oraz rozpoczęcie reformy więziennej służby zdrowia. Powołano także zespoły przygotowujące wdrożenie elektronicznej dokumentacji medycznej.

12. Współpraca międzyresortowa

Dalsze działania będą prowadzone wspólnie z Ministerstwem Zdrowia i Ministerstwem Spraw Wewnętrznych i Administracji. Ich celem jest wypracowanie rozwiązań zapewniających jednocześnie bezpieczeństwo jednostek i poszanowanie praw osób pozbawionych wolności.

13. Priorytet – prawa człowieka i bezpieczeństwo

Ministerstwo Sprawiedliwości podkreśla, że zapewnienie bezpieczeństwa jednostek penitencjarnych musi iść w parze z ochroną praw osób pozbawionych wolności. Współpraca z Rzecznikiem Praw Obywatelskich oraz kierownictwem Służby Więziennej ma służyć dalszemu doskonaleniu polskiego systemu penitencjarnego zgodnie z krajowymi i międzynarodowymi standardami.

Poniżej przedstawiamy pełne stanowisko Ministerstwa Sprawiedliwości.