80 lat temu, 14 czerwca 1940 r. do niemieckiego obozu koncentracyjnego w Auschwitz trafił pierwszy transport 728 więźniów politycznych. Przyjechał z Tarnowa. W tarnowskim więzieniu pod tablicą upamiętniającą tamto wydarzenie kierownictwo jednostki złoży kwiaty, funkcjonariusze wystawią wartę honorową. Dziś w tarnowskim więzieniu obchodzimy Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Niemieckich Nazistowskich Obozów Koncentracyjnych i Obozów Zagłady.

Wybuch II Wojny Światowej to bardzo ważny, a zarazem dramatyczny okres w dziejach tarnowskiego więzienia. Obiekt był wykorzystywany jako przejściowy obóz dla jeńców polskich, a następnie jako więzienie Gestapo. W tym miejscu zostało zamordowanych około dwa tysiące osób. 14 czerwca 1940 r. odprawiono pierwszy transport 728 więźniów do KL Auschwitz.

Pierwszy transport

13 czerwca 1940, w przeddzień planowanego transportu, wyznaczonych do wywózki więźniów wywołano z cel. W godzinach popołudniowych przewieziono ich samochodami ciężarowymi do żydowskiej łaźni, gdzie zostali poddani kąpieli i dezynfekcji odzieży. O świcie 14 czerwca więźniów wyprowadzono z mykwy na Plac pod Dębem (obecnie pl. Bohaterów Getta), uformowano w kolumnę, po czym pod silną eskortą policji niemieckiej poprowadzono wyludnionymi ulicami: Wałową i Krakowską w kierunku tarnowskiego dworca kolejowego. Po dotarciu na rampę więźniów w pośpiechu wtłoczono do uprzednio podstawionych wagonów. Mieszkańcy Tarnowa mogli obserwować ten pochód wyłącznie zza okien swoich domów. Więźniów nie poinformowano, jaki jest punkt docelowy podróży.

Z Tarnowa do transportu wybrano 753 osoby, lecz do KL Auschwitz dotarło ostatecznie 728. Nie byli oni pierwszymi osadzonymi w obozie – byli nimi niemieccy kryminaliści z KL Sachsenhausen, których w liczbie trzydziestu skierowano do Auschwitz w maju 1940 r., aby pełnili tam rolę funkcyjnych. Tarnowski transport był jednak pierwszym mającym masowy charakter. Na 728 mężczyzn zdecydowaną większość stanowili polscy więźniowie polityczni, Auschwitz przeżyło ok. 200 osób.

Tarnów pamięta

Na murze tarnowskiego więzienia widnieje tablica upamiętniająca pierwszy masowy transport do KL Auschwitz. Z okazji 80. Rocznicy tragicznych wydarzeń zastępca dyrektora tarnowskiej jednostki złożył pod nią kwiaty i zapalił znicz jako symboliczne światło pamięci, wystawiono wartę honorową. W ten sposób tarnowscy więziennicy uczcili pamięć o tych, którzy oddali swoje życie za Ojczyznę. Z tej okazji przedstawiciele Zakładu Karnego w Tarnowie wezmą udział w uroczystościach zorganizowanych przez prezydenta Miasta Tarnowa.

Żywa lekcja historii

Świadków tamtych wydarzeń jest już coraz mniej. Opowieści przekazywane z dziada pradziada powoli zaczynają niknąć w świadomości młodych pokoleń. Fakty zacierają się, a nawet bywają celowo przeinaczane po to, by zatrzeć prawdę o największym ludobójstwie w dziejach historii, obarczyć nią naród polski. Kultywowanie tradycji, uroczyste obchody upamiętniające tamte czasy są żywą lekcją historii, obowiązkiem jaki przedstawiciele naszego pokolenia winni wypełniać względem przyszłych generacji. Aby i one mogły żyć bez zakłamania, w pełnym przeświadczeniu o jedynej prawdzie historycznej, że to z Tarnowa wywieziono pierwszy masowy transport do Auschwitz-Birkenau, który mimo, iż ulokowany został na ziemiach polskich w rzeczywistości był Niemieckim Nazistowskim Obozem Koncentracyjnym i Zagłady.

Por. Beata Bańdur

zdjęcia: kpt.Anna Gąsawska

Generuj pdf
Znajdź nas również na
Serwis Służby Więziennej