5 maja przypada Dzień Walki z Dyskryminacją Osób Niepełnosprawnych oraz Dzień Godności Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną. Dzień ten ustanowiony został we Francji na początku lat 90. XX wieku jako dzień godności osób niepełnosprawnych i wyraz z jednej strony solidarności i wsparcia osób z niepełnosprawnością intelektualną, z drugiej zaś jako sprzeciw wobec dyskryminacji osób niepełnosprawnych we wszelkich obszarach życia publicznego.

Konwencja ONZ o Prawach Osób Niepełnosprawnych przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych 13 grudnia 2006 r. potwierdziła ugruntowane w prawie międzynarodowym prawo osób z niepełnosprawnościami do niezakłóconego korzystania ze wszystkich praw człowieka i podstawowych wolności.

Prawa osób niepełnosprawnych gwarantowane są również w Konstytucji RP. Zapewnia ona prawo do niedyskryminacji stanowiąc, że nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny. Ustawa zasadnicza nakłada też na władze publiczne obowiązek zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej osobom niepełnosprawnym, a także obowiązek pomocy tym osobom w zabezpieczeniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej.

Mając na względzie powyższe zobowiązania, Służba Więzienna podejmuje aktywne działania na rzecz wsparcia osób z niepełnosprawnością, w tym niepełnosprawnością intelektualną. Lecznictwo i terapię skazanych z niepsychotycznymi zaburzeniami psychicznymi lub upośledzonych umysłowo wyspecjalizowana kadra terapeutyczna prowadzi w kilkudziesięciu oddziałach terapeutycznych, które dysponują łącznie blisko 2 tys. miejsc dla skazanych wymagających prowadzenia specjalistycznych oddziaływań. Każdego dnia osadzonym zapewniana jest niezbędna pomoc i wsparcie w realizacji ich podstawowych uprawnień, a także w przygotowaniu do życia po opuszczeniu jednostki penitencjarnej. Dodatkowo, w ramach realizacji zapisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami, Służba Więzienna podejmuje działania w celu dostosowania infrastruktury, usług oraz zapewnienia dostępności cyfrowej dla potrzeb osób z niepełnosprawnościami oraz innych osób ze szczególnymi potrzebami.

Dobre praktyki

Celem prowadzonych przez Służbę Więzienną oddziaływań terapeutycznych jest: zapobieganie pogłębianiu się patologicznych cech osobowości, przywrócenie równowagi psychicznej, kształtowanie zdolności współżycia społecznego (dotyczy osób z niepełnosprawnością intelektualną i zaburzeniami psychicznymi), zapobieganie pogorszeniu się ich stanu zdrowia (dotyczy niepełnosprawnych fizycznie), a także przygotowanie do samodzielnego życia. W pracy terapeutycznej wykorzystywane są zarówno indywidualne formy terapii psychologicznej, jak i różne formy pracy grupowej, tj. treningi i warsztaty psychologiczne, zajęcia edukacyjne, terapia zajęciowa, zajęcia z zakresu kultury fizycznej i sportu, edukacja i profilaktyka uzależnień, zajęcia kulturalno-oświatowe, w tym koła zainteresowań (komputerowe, filmowe, nauki języków obcych i tak dalej, w zależności od aktualnych potrzeb i możliwości), a także zajęcia wyrównujące braki edukacyjne (nauka pisania, czytania). Bogaty zakres środków leczniczych i wychowawczych ma zapewniać możliwość prowadzenia resocjalizacji jako triady składającej się z terapii, wychowania korekcyjnego i wsparcia społecznego (w ramach pomocy postpenitencjarnej jako pomoc w zapewnieniu warunków pozwalających na życie zgodne z prawem: w zakresie zakwaterowania, wsparcia materialnego, poradnictwa itp.).

Jedyny taki oddział w Polsce

Zakład Karny w Bydgoszczy-Fordonie jest jedyną jednostką penitencjarną w kraju, która posiada oddział przeznaczony dla skazanych ociemniałych odbywających karę w systemie terapeutycznym, poza oddziałem. Dla tej grupy skazanych organizowane są kursy orientacji przestrzennej, samodzielnego poruszania się i nauki pisania pismem Braille'a. Po przybyciu do oddziału ociemniałemu przydzielony jest przewodnik. Wobec każdego ociemniałego formułowany jest indywidualny program oddziaływań rehabilitacyjnych i wychowawczych. Ma on charakter praktyczny, skazanego mobilizuje się bowiem do podjęcia działań w celu uzyskania kolejno: grupy inwalidzkiej, renty, ukończenia kursu orientacji przestrzennej, wyrobienia legitymacji Polskiego Związku Niewidomych. Skazani wiedzą, że realizacja tego programu daje im wymierne, często finansowe korzyści. Wielu z nich otrzymuje renty, korzysta z ulg związanych z posiadaniem legitymacji członka PZN. Obecnie baza oddziału jest bardzo okazała. Niedawno doposażono salę terapii w nowe meble oraz urządzenia niezbędne do nauki dla skazanych niewidomych i niedowidzących, którzy są transportowani do tutejszej jednostki celem odbycia w/w kursu. Wyposażenie cel (5 dwuosobowych) praktycznie nie odbiega od standardu zwykłego oddziału w zakładzie zamkniętym, jednak powierzchnia przypadająca na jednego ociemniałego wynosi od 4,28 m² – 5 m². Skazani korzystają z pewnych odstępstw od regulaminu, np. są wyposażeni w sprzęt tyflotechniczny.

Sprzęt rehabilitacyjno-medyczny i rozwiązania konstrukcyjne

Służba Więzienna zaopatruje osoby z niepełnosprawnością w sprzęt niezbędny do właściwego funkcjonowania taki jak np. wózki inwalidzkie, kule, podpórki, sprzęt rehabilitacyjny, finansuje m.in.: protezy, okulary, zabiegi rehabilitacyjne, itp.

W jednostkach penitencjarnych stosuje się szereg rozwiązań konstrukcyjnych ułatwiających poruszanie się osobom niepełnosprawnym. W zakładach karnych i aresztach śledczych istnieją cele mieszkalne przystosowane dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich, na ich terenie znajdują się windy, przejścia są szerokie i nie posiadają progów.

Oddział Wewnętrzny dla Przewlekle Chorych

W Zakładzie Karnym w Czarnem znajduje się szpital, w którym znajduje się Oddział Wewnętrzny dla Przewlekle Chorych dedykowany m.in. skazanym z niepełnosprawnościami. Ww. szpital został oddany do użytku w 2017 roku i jest dostosowany do odbywania kary pozbawienia wolności przez osoby niepełnosprawne. W szpitalu znajduje się również Gabinet Fizjoterapii, podzielony na dwa działy Kinezyterapię i Fizykoterapię. W Gabinecie Fizjoterapii realizowane są zabiegi z wykorzystaniem: elektroterapii, światłoterapii, laseroterapii, magnetoterapii, hydroterapii, krioterapii miejscowej i ultradźwięków. W Gabinecie Kinezyterapii realizowane jest usprawnianie za pomocą ruchu. Do tego celu wykorzystuje się m.in.: Uniwersalny Gabinet Usprawniania Leczniczego (UGUL), Ergometr rowerowy, Bieżnię, Poręcze do nauki chodu, Drabinki gimnastyczne, Fotel do ćwiczeń oporowych kończyn dolnych, Stół do ćwiczeń manualnych oraz drobny sprzęt rehabilitacyjny. Poza likwidacją barier architektonicznych wobec osadzonych niepełnosprawnych prowadzone są również dla tej grupy osadzonych odpowiednie oddziaływania.

W Oddziale Wewnętrznym dla Przewlekle Chorych codziennie w ramach prowadzonej terapii przez terapeutę ds. terapii zajęciowej zajęcia odbywają się zajęcia terapeutyczne . Podczas zajęć osadzeni zajmują się doskonaleniem poszczególnych uzdolnień, pobudzaniem wyobraźni twórczej oraz kształtowaniem poprawnej postawy wobec innych, a także uczą się przestrzegania zasad. W ramach zajęć wykonują figurki, ozdoby, stroiki i kartki świąteczne. Ozdabiają przedmioty ze styropianu poznanymi technikami, wykonują obrazku itp. Korzystają również z muzykoterapii biernej i filmoterapii. W ramach rozrywki i relaksu uczestniczą w grach stolikowych, rozwiązują krzyżówki, wykreślanki, kolorują mandale. Poprzez obcowanie ze sztuką doskonalą swoją koordynację wzrokowo-ruchową oraz podtrzymują i rozwijają sprawność manualną. Bardzo ważnym celem tych zajęć jest wpływ na wzrost własnej wartości i umiejętności działania w grupie.

W ramach oddziału dla przewlekle chorych zatrudniani są osadzeni posiadający ukończony kurs o kierunku opiekun nad osobom starszą lub niepełnosprawną, których warunki i właściwości osobiste pozwalają na pracę z pacjentami oddziału.

W Zakładzie Karnym w Czarnem realizowany jest program resocjalizacyjny „Sprawny Umysł”, który przeznaczony jest dla skazanych w wieku powyżej 60 roku życia lub osób niepełnosprawnych. Do realizacji w/w programu wykorzystywany jest system RehaCom. Terapeutycznym celem metody RehaCom jest poprawa sprawności przy wszystkich rodzajach zaburzeń funkcji poznawczych mózgu (pamięć, koncentracja, uwaga, koordynacja psychoruchowa). Cel ten został osiągnięty poprzez zaprojektowanie przyjaznych dla osób starszych specjalnych programów reedukacyjnych, przy czym komunikacja pacjenta z systemem odbywa się za pośrednictwem specjalnie skonstruowanego (prostego i ergonomicznego) pulpitu komunikacyjnego (panelu). Dzięki temu możliwe jest efektywne korzystanie z systemu przez pacjentów z rozmaitymi objawami i różnym stopniem zaburzenia. Za pomocą systemu RehaCOM można diagnozować i trenować następujące zdolności poznawcze: pamięć słowna i bezsłowna, uwaga i koncentracja, logiczne myślenie, szybkość i dokładność przetwarzania informacji, koordynacja wzrokowo-ruchowa, planowanie.

Kursy zawodowe dla osadzonych „Opiekun osób starszych i niepełnosprawnych”

W jednostkach penitencjarnych realizowane są kursy dla skazanych przyuczające do zawodu „Opiekun osób starszych i niepełnosprawnych”. Prowadzone szkolenia obejmują teoretyczne treści takie jak:  rola i zadania opiekuna osoby starszej, rozpoznawanie możliwości oraz ograniczeń w funkcjonowaniu osoby starszej wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności, rozpoznawanie i interpretowanie sytuacji społecznej, warunków życia, relacji z rodziną, grupą i środowiskiem lokalnym osoby starszej oraz wykorzystywania zasobów indywidualnych, środowiska rodzinnego, instytucjonalnego i lokalnego rynku w pracy z osobą starszą, dobieranie metod, technik, narzędzi i form realizacji działań opiekuńczo-wspierających do sytuacji życiowej, stanu zdrowia, rozpoznanych problemów i potrzeb osoby starszej, udzielanie wsparcia emocjonalnego i aktywizowanie osoby starszej do samodzielności życiowej w zależności od rodzaju i stopnia niepełnosprawności, proces starzenia się organizmu, pielęgnacja osoby w starszym wieku, problemy zdrowotne osób starszych, zagadnienia z rehabilitacji osób niepełnosprawnych, zasady żywienia, rodzaje diet, choroby wieku podeszłego, obserwacja chorego , pomiar parametrów, profilaktyka odleżyn oraz skutków długotrwałego unieruchomienia, pierwsza pomoc w geriatrii.

Służba Więzienna realizując zadania na rzecz osób z niepełnosprawnością nie ogranicza się wyłącznie do potrzeb osób tymczasowo aresztowanych lub odbywających karę pozbawienia wolności w polskich więzieniach, ale wychodzi również naprzeciw potrzebom osób przybywającym z wolności, tj. interesantom i osobom odwiedzającym swoich bliskich.

Wszystkie te działania wpisują się w zobowiązania państw stron Konwencji do przyjęcia wszelkich odpowiednich środków ustawodawczych, administracyjnych i innych w celu wdrożenia konwencji. W świetle m.in. obowiązku prowadzenia działań informacyjnych dotyczących praw osób z niepełnosprawnościami zasadnym jest podkreślanie szczególnej roli organów państwa w celu zapewnienia osobom z niepełnosprawnościami odpowiednich warunków życiowych.

 

Zespół prasowy CZSW

Generuj pdf
Znajdź nas również na
Serwis Służby Więziennej