Współpraca śląskiej Służby Więziennej z Międzynarodowym Centrum Edukacji o Auschwitz i Holokauście trwa od 2010 roku. W 2018r., w dziewiątej edycji programu, wzięło udział ponad 1,4 tys. osadzonych przebywających w śląskich więzieniach.

We wszystkich jednostkach okręgu katowickiego prezentowana była wystawa plakatowa „Doświadczenie Auschwitz w sztuce byłych więźniów”. Przeszkoleni koordynatorzy projektu – wychowawcy, prowadzili wykłady tematyczne, emitowali filmy udostępnione przez Międzynarodowe Centrum Edukacji o Auschwitz i Holokauście, organizowali dyskusje ze skazanymi. Prawie 30 skazanych wraz z funkcjonariuszami zwiedziło również Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu i oddało hołd zamordowanym ofiarom.

Sztuka w Auschwitz. Jak to możliwe?

Wystawa była poświęcona obozowej rzeczywistości, uchwyconej sztuką tworzoną przez byłych więźniów Auschwitz. Katastrofalne warunki bytowe, trapiący głód, ciągłe zmęczenie z powodu wyczerpującej wielogodzinnej pracy, bicie oraz ciągłe upokorzenia – to tematy, jakie dominują w pracach więźniów. Sztuka mogła ocalić życie lub przeciwnie – skazać na śmierć. Niektórzy z więźniów swoje rysunki traktowali jak formę pamiętnika, malując to czego byli świadkami. Po zakończeniu wojny wielu z tych, którzy przeżyli obóz, nadal przelewało na płótno lub papier swoje doświadczenia i te rysunki stanowią znaczącą część wystawy. Dla części więźniów obozu Auschwitz sztuka była antidotum na otaczającą ich rzeczywistość, pozwalającą oderwać się od koszmaru wojny.

Prace artystyczne stworzone w tak skrajnych warunkach są nie tylko istotnym dokumentem czasu i historii, ale nośnikiem silnych uczuć i emocji – strachu, bólu, permanentnego upokorzenia i upodlenia, które towarzyszyły więźniom. Dlatego też sztuka stworzona przez ,,artystów w pasiakach” jest niezwykle cenna i stanowi uniwersalny, a przez to zrozumiały dla każdego odbiorcy przekaz – podkreślają twórcy wystawy z oświęcimskiego muzeum.

Program dla wszystkich

Program Auschwitz – Historia – Edukacja Obywatelska jest skierowany zarówno do funkcjonariuszy, jak i skazanych. Wychowawcy oraz kadra kierownicza jednostek uczestniczą w organizowanych na terenie Muzeum seminariach edukacyjnych, biorą udział w wykładach prowadzonych przez historyków, każdy funkcjonariusz może też zwiedzić wystawę prezentowaną w jednostce, w której służy.

„Dla skazanych tego rodzaju zajęcia to nie tylko spotkanie ze sztuką, ale przed wszystkim pouczająca i ciekawa lekcja historii. Bowiem za każdym z rysunków czy obrazów stoi autor, artysta, były więzień KL Auschwitz i jego wstrząsające doświadczenia. Wielu osadzonych ma duże braki w wiedzy historycznej, dlatego to właśnie do nas, wychowawców należy obowiązek, aby te braki uzupełnić i pokazać do czego może prowadzi przemoc i nietolerancja” – twierdzi wychowawczyni koordynująca zajęcia.

Edukacja historyczna

Edukacja historyczna to ważny element w pracy wychowawczej z osadzonymi. Niektórzy z osadzonych podkreślają, że po raz pierwszy mają możliwość poznania historii II wojny światowej czy czasów powojennych. Skazani jeszcze długo po zajęciach rozmawiają i dyskutują, sami przychodzą do biblioteki i poszukują dodatkowych informacji.

Program realizowany przy współpracy z Muzeum w Oświęcimiu ma obok walorów edukacyjnych jeszcze jeden wymiar. Jest nim wzbudzenie refleksji, poruszenie emocjonalne i uwrażliwienie na drugiego człowieka, bo dopiero wiedza powiązana z emocjami, nawet trudnymi, może prowadzić do zmiany.

Dotąd zrealizowano następującą tematykę:

2010 - „Niemiecki Nazistowski Obóz Śmierci Konzentrationslager Auschwitz”.

2011 - „Niemiecki Nazistowski Obóz Śmierci Konzentrationslager Auschwitz”.

2012 – „Polscy bohaterowie. Ci, którzy ratowali Żydów”

2013 - ”Ochotnik do Auschwitz. Pułkownik Witold Pilecki"

2014 - „Kobiety w KL Auschwitz”

2015 – „Miłość w Auschwitz”

2016 – „Komory gazowe i krematoria w KL Auschwitz’’

2017 – „Niemiecki Nazistowski Obóz Śmierci Konzentrationslager Auschwitz”

2018 - „Doświadczenie Auschwitz w sztuce byłych więźniów”

Co przed nami?

Wkrótce rozpocznie się 10. już edycja programu. W tym roku wrócimy do wystawy, od której rozpoczęliśmy współpracę: „Niemiecki Nazistowski Obóz Śmierci Konzentrationslager Auschwitz”.

Galeria zdjęć

opr. na podstawie materiałów rzeczników prasowych: mjr Justyna Siedlecka

zdj. archiwum Służby Więziennej /OISW Katowice

Generuj pdf
Znajdź nas również na
Serwis Służby Więziennej