Ochrona społeczeństwa
Humanitarne i praworządne traktowanie osób pozbawionych wolności
Resocjalizacja skazanych

25 listopada 2025 roku  Areszcie Śledczym w Warszawie-Białołęce odbył się wernisaż wystawy „Wysłuchani, wysłuchane”, podsumowującej całoroczny projekt „Dwie wystawy – sztuka partycypacyjna w więzieniach”. To wyjątkowe wydarzenie zgromadziło twórców, uczestników, przedstawicieli instytucji kultury oraz Służby Więziennej, a także partnerów i gości wspierających inicjatywę. 

Projekt Dwie wystawy, realizowany we współpracy z Fundacją Dom Kultury, zakładał cykl zajęć edukacyjnych i warsztatów twórczych, które odbywają się równolegle w trzech warszawskich aresztach śledczych – na Grochowie, Białołęce i Służewcu.

Sztuka jako przestrzeń dialogu

Projekt realizowany był w trzech warszawskich aresztach śledczych i obejmował cykl warsztatów artystycznych o charakterze partycypacyjnym. Osadzeni pracowali z zaproszonymi artystami, tworząc prace plastyczne, instalacje i projekty multimedialne, które stały się formą wypowiedzi, dialogu i osobistej refleksji. Wernisaż na warszawskiej Białołęce stanowił kulminację tych działań — prezentację efektów oraz procesów twórczych, które zachodziły przez cały rok.

Wystawę otworzyli przedstawiciele instytucji współorganizujących projekt. W wydarzeniu uczestniczyła Pani Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Pani Marta Cienkowska, podkreślając znaczenie działań kulturalnych podejmowanych w przestrzeni niedostępnej na co dzień dla publiczności.

W wernisażu udział wzięła również Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Warszawie ppłk Iwona Ossowska, a także przedstawiciele Biura Penitencjarnego Centralnego Zarządu Służby Więziennej. Ich obecność zaakcentowała rolę współpracy między instytucjami kultury a systemem penitencjarnym w budowaniu działań o charakterze włączającym.

Nie zabrakło także kierownictwa warszawskich jednostek penitencjarnych:

– Dyrektora Aresztu Śledczego w Warszawie-Służewcu kpt. Łukasza Minda;

– Z-cy Dyrektora Aresztu Śledczego w Warszawie-Grochowie Oddziału Zewnętrznego w Warszawie-Bemowie kpt. Pawła Kozieł

Ich wsparcie oraz otwartość na działania artystyczne były kluczowe dla realizacji projektu.

Wystawa z głosem

Zaprezentowane prace — rysunki, obiekty, projekty graficzne, teksty i elementy multimedialne — są świadectwem szczerości, odwagi i potrzeby ekspresji. W wielu z nich pojawia się temat wolności, samotności, nadziei oraz relacji z bliskimi. Ekspozycja nie tylko dokumentuje warsztat twórczy uczestników, lecz także pokazuje, jak wielką siłę ma sztuka jako narzędzie budowania podmiotowości i odzyskiwania sprawczości.

Znaczenie projektu

Projekt „Dwie wystawy” to przykład tego, że więzienie może stać się przestrzenią kultury i edukacji. Dzięki warsztatom i współpracy z artystami osadzeni mieli szansę doświadczyć procesu tworzenia, odkrywania własnych możliwości oraz uczenia się pracy zespołowej. Dla wielu uczestników stało się to pierwszym kontaktem z profesjonalną praktyką artystyczną.

Organizatorzy podkreślają, że projekt ma również wymiar społeczny — osadzonym daje szansę na konstruktywne działanie i rozwój, a opinii publicznej pozwala zobaczyć więzienie jako miejsce, gdzie może powstawać wartościowa sztuka.

Co dalej?

Dzisiejszy wernisaż zamyka część projektu realizowaną w jednostkach penitencjarnych. W grudniu planowana jest druga odsłona wystawy — tym razem w przestrzeni publicznej, w Galerii Studio w Warszawie, gdzie prace zostaną zaprezentowane szerokiej publiczności.