Funkcjonariusze i pracownicy Aresztu Śledczego w Świdnicy od przeszło trzech lat zajmują się obsługą systemu dozoru elektronicznego na terenie całego Dolnego Śląska. Natomiast od 1 lutego 2020 r. w jednostce funkcjonuje osobny dział powołany właśnie do obsługi tego probacyjnego systemu odbywania kary. W tym czasie pracownicy i funkcjonariusze, w ramach wykonywanych zadań, przejechali już pół miliona kilometrów i wykonali tysiące pomiarów oraz instalacji.

Do ich głównych zadań należy instalowanie urządzeń, a także sprawdzanie możliwości technicznych, montaż sprzętu technicznego oraz interweniowanie w wypadku przekroczenia uprawnień przez osoby odbywające karę w tym systemie. Ponadto w trakcie wykonywania obowiązków służbowych funkcjonariusze i pracownicy Służby Więziennej również wiele razy byli świadkami wypadków samochodowych, wobec czego udzielali pierwszej pomocy poszkodowanym, ratując tym samym ludzkie życie, a nawet dokonali kilku obywatelskich zatrzymań nietrzeźwych kierowców. 

W świdnickim areszcie zajmują się tym 4 osoby cywilne zatrudnione w strukturach Służby Więziennej oraz 7 funkcjonariuszy tej formacji. Ich działania bezpośrednio nadzoruje kierownik komórki ppor. Sławomir Bujak, który sprawuje nadzór nad pracą zespołów.

Warto wspomnieć, że Służba Więzienna dopiero całkowitą obsługę systemu dozoru elektronicznego w Polsce, pozwalającego osobom skazanym na odbywanie kary w miejscu zamieszkania, objęła 1 października 2018 r. Natomiast wcześniej zajmowała się tym spółka Impel Security Polska, ale umowa z tym podmiotem skończyła się 30 września 2018 r.

Liczby

Obecnie karę w systemie dozoru odbywa około siedem tysięcy skazanych, co stanowi blisko 89% wydolności systemu, który swym zasięgiem może objąć osiem tysięcy osób. Tylko w pierwszej połowie 2021 r. świdnicka komórka odpowiedzialna za funkcjonowanie systemu na Dolnym Śląsku wykonała 1055 instalacji urządzeń umożliwiających odbywanie kary właśnie w ten sposób. Natomiast od 2009 r. do chwili obecnej blisko 120 tys. skazanych na terenie całego kraju skorzystało z odbycia kary w miejscu zamieszkania.

Zasady odbywania kary w systemie dozoru elektronicznego

Elektroniczny system monitoringu pozwala na kontrolę wykonywania obowiązków nałożonych na skazanych przez sąd i umożliwia odbywanie kary poza zakładem karnym, ponieważ skazany odbywający karę w systemie dozoru elektronicznego ma obowiązek przebywać w mieszkaniu ustalonym przez sąd jako miejsce wykonywania kary, a może je opuszczać tylko w ściśle określonych godzinach ustalonych w postanowieniu sądu oraz w ściśle określonym celu np. wykonywania pracy. Każdy skazany odbywający w ten sposób karę posiada wyznaczony indywidualny szczegółowy harmonogram odbywania kary, który przewiduje przebywanie w miejscu zamieszkania w określonym czasie, a także ściśle wyznaczony czas na pracę, naukę lub inne obowiązki życiowe oraz rodzinne. Złamanie zasad odbywania kary w systemie dozoru elektronicznego zazwyczaj skutkuje wycofaniem zgody na taką formę odbywania kary i osadzenie w jednostce penitencjarnej.

Nadzór nad skazanym

Zachowanie skazanego jest nadzorowane pośrednio przez kuratora sądowego, a bezpośrednio przy pomocy specjalnych urządzeń elektronicznych. W tym celu instaluje się nadajnik w wodoodpornej i antyalergicznej opasce mocowanej na nodze lub przegubie dłoni przypominający wyglądem zegarek oraz urządzenia monitorujące w miejscu odbywania kary. Urządzenia te kontrolują wykonywanie przez skazanego zaleceń sądu i ustalają fakt przebywania w miejscu odbywania kary w wymaganych przez sąd godzinach. Natomiast w przypadku nieobecności lub spóźnienia urządzenie monitorujące natychmiast powiadamia o tym zdarzeniu Centralę Monitorowania, która dokładnie rejestruje przebieg kary. O każdym takim fakcie natychmiast informowany jest również sędzia penitencjarny i zawodowy kurator sądowy.

System dozoru elektronicznego – podstawowe informacje

Właściwe do rozpoznania spraw o udzielenie zezwolenia na odbywanie kary pozbawienia wolności poza zakładem karnym w systemie dozoru elektronicznego są wydziały penitencjarne sądów okręgowych. Jeśli są spełnione łącznie następujące warunki: kara pozbawienie wolności orzeczona wobec skazanego nie przekracza 18 miesięcy, skazany posiada określone miejsce stałego pobytu oraz zgodę osób pełnoletnich, wspólnie z nim zamieszkujących, jest to wystarczające do osiągnięcia celów kary oraz jeżeli względy bezpieczeństwa i stopień demoralizacji, a także inne szczególne okoliczności nie przemawiają za potrzebą osadzenia skazanego w zakładzie karnym i udzieleniu takiego zezwolenia nie stoją na przeszkodzie warunki techniczne.

Ponadto zezwolenia na odbywanie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego nie udziela się skazanemu w warunkach określonych w art. 64 § 2 kodeksu karnego, ale może być udzielone skazanemu, wobec którego orzeczono zastępczą karę pozbawienia wolności za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe.

Odbywanie kary w systemie dozoru elektronicznego, stanowi ważny etap budowania skutecznego, wolnościowego systemu oddziaływań penitencjarnych. Z całą pewnością odbywanie kary w taki sposób jest znacznie tańsze niż pobyt osoby pozbawionej wolności w zamkniętej jednostce penitencjarnej. Ponadto niesie wiele korzyści również dla samego skazanego, albowiem przebywając na wolności osoba skazana może prowadzić życie rodzinne i zawodowe, a co za tym idzie wywiązywać się z zobowiązań finansowych, zarówno na rzecz bliskich, jak i instytucji.

kpt. Bartłomiej Perlak

Generuj pdf
Znajdź nas również na
Serwis Służby Więziennej