Ochrona społeczeństwa
Humanitarne i praworządne traktowanie osób pozbawionych wolności
Resocjalizacja skazanych

Rola programów readaptacyjnych

Realizowane w jednostkach penitencjarnych programy społecznej readaptacji stanowią dla skazanych szansę wyjścia poza własne, często kryminogenne środowisko, zdobycia umiejętności dokonywania wyboru nowych wzorców, a także zmiany utartych ścieżek życiowych, które doprowadziły do zakładu karnego. Celem realizacji tego rodzaju programów jest wyposażenie skazanych w kompetencje, które umożliwią im w przyszłości przezwyciężanie pojawiających się problemów. Bez tego typu wsparcia wielu osadzonych nie byłoby w stanie, w oparciu jedynie o własne możliwości i zasoby, poradzić sobie w trudnych i nowych sytuacjach. Wielość problemów i deficytów leżących po stronie osób przebywających w zakładach karnych powoduje, że podejmowane oddziaływania dotyczą wielu sfer życia człowieka.

Oglądanie filmów jako element resocjalizacji

Ppor. Łukasz Kaminski - autor programu resocjalizacji podczas prowadzonych oddziaływań resocjalizacyjnych zwraca uwagę uczestników zajęć na edukacyjną stronę filmów. Związki psychologii i filmu mają długą historię. Psychologia pozwala lepiej zrozumieć motywację i postawy bohaterów, zaś film jest doskonałym nośnikiem obrazującym skomplikowane zjawiska psychologiczne. Razem stanowią niezwykle skuteczne narzędzie stosowane w profilaktyce i interwencji psychologicznej oraz edukacji. Film, jako metoda audiowizualna, w prostocie swojego przekazu jest bardzo dobrym narzędziem oddziaływania. Jej niewątpliwa atrakcyjność, ale i przystępność pozwala oddziaływać na osoby o różnorodnym potencjale intelektualnym i różnorako zmotywowane do zmian. Materiały audiowizualne ukazują określone rzeczy, zjawiska czy procesy, równocześnie silnie oddziaływając na wyobraźnię i uczucia odbiorców. W przedstawionych bohaterach filmowych, uczestnicy programu mogą, jak w lustrze, zobaczyć odbicie ich własnych problemów, których na co dzień nie są w stanie dostrzec. Prowadzone zajęcia mają spowodować refleksję uczestników na temat ich dotychczasowego życia, ale i wizji przyszłości, mają pomóc osadzonym dostrzec i przeanalizować konkretne błędy oraz wyciągnąć z nich wnioski do zmiany.

Jak wygląda typowe spotkanie w ramach programu resocjalizacji „Lustro?"

Zajęcia każdorazowo składają się z 3 części:

1.  Prelekcji – przeprowadzonej przez osobę prowadzącą zajęcia (ogólne informacje dotyczące problematyki prezentowanego filmu).
2.  Projekcji filmu – w miarę możliwości o czasie projekcji od 80 do 110 minut.
3. Podsumowania – koordynowanego przez osobę prowadzącą zajęcia, z włączeniem się do wolnej dyskusji uczestników zajęć, z ich opinią na temat filmu oraz ustosunkowaniem się do zaobserwowanych wartości wynikających z zaprezentowanego obrazu filmowego.

Poszczególne obrazy filmowe podzielone są na 4 kategorie tematyczne:

• profilaktyka uzależnienia od alkoholu,
• profilaktyka uzależnienia od substancji odurzających,
• przeciwdziałanie przemocy i agresji,
• kształtowanie tolerancji i postaw prospołecznych.

Po co to robimy?

Prowadzone oddziaływania ukierunkowane są na zrozumienie przyczyn własnych niewłaściwych zachowań i decyzji, ukazanie mechanizmów uzależnienia, kształtowanie aprobowanej społecznie hierarchii wartości. Ważnymi aspektami są również: szerzenie kultury filmowej i pogłębianie wiedzy z zakresu sztuki filmowej, kształtowanie postaw krytycznych oraz umiejętności dokonywania wyborów selektywnych i wartościowych i wzbudzenie motywacji do zmiany dotychczasowego trybu życia dzięki pozytywnym przykładom bohaterów filmowych. Ponadto istotny jest wzrost motywacji do pogłębiania wiedzy oraz do samorozwoju osób skazanych, co przełoży się na pozytywną zmianę funkcjonowania osadzonego po wyjściu z jednostki penitencjarnej.

Podsumowanie

W ocenie prowadzącego ppor. Łukasza Kaminskiego:

”Osadzeni wykazywali się dużą aktywnością, chętnie i z zaangażowaniem uczestniczyli w zajęciach. Przeprowadzone wśród uczestników ankiety ewaluacyjne wskazują na pozytywną ocenę tematyki zajęć. Osadzeni przyznają, że uczestnictwo w programie wywołało w nich refleksję na temat dotychczasowego życia, jak i wizji przyszłości, pozwoliło przeanalizować konkretne błędy oraz wyciągnąć z nich wnioski do zmiany. Ponadto, skazani nabyli umiejętności aktywnego i kulturalnego spędzania wolnego czasu”.

Tekst: mjr Kamila Turzyńska, ppor. Łukasz Kaminski

Zdjęcia: mjr Kamila Turzyńska