W Areszcie Śledczym w Starogardzie Gdańskim, jako jednej z pięciu jednostek penitencjarnych w kraju, w okresie marzec – czerwiec br. odbyło się pilotażowe wdrażanie Krótkiej Interwencji, dla osób odbywających karę pozbawienia wolności, które miały kontakt z nowymi substancjami psychoaktywnymi.

Projekt realizowany był we współpracy warszawskiego Instytutu Psychiatrii i Neurologii oraz Centralnego Zarządu Służby Więziennej. Badanie zostało współfinansowane ze środków Funduszu Rozwiązywania Problemów Hazardowych, będących w dyspozycji Ministra Zdrowia.

W Areszcie Śledczym w Starogardzie Gdańskim projekt realizowała kpt. Kamila Turzyńska – starszy psycholog działu penitencjarnego. 

Kto został objęty pilotażem?

Praca terapeutyczna w ramach Krótkich Interwencji w starogardzkim Areszcie Śledczym realizowana była z podopiecznymi, u których m.in. zdiagnozowano uzależnienie od nowych środków psychoaktywnych lub też w wywiadzie potwierdzili oni z nimi kontakt.

Dopalacze – szczególnie niebezpieczne

Zażycie narkotyków, a przede wszystkim dopalaczy jest szczególnie niebezpieczne dla zdrowia – to substancje słabo zbadane, zaś na "czarnym" rynku cały czas pojawiają się nowe produkty zawierające mieszanki kolejnych wyciągów roślinnych oraz substancji syntetycznych. To powoduje, że zatrucie nowymi substancjami psychoaktywnymi może być ciężkie do zdiagnozowania, a lekarze nie zawsze wiedzą, jakie środki powinni podać, aby uratować życie/zdrowie pacjenta. Wszystkie dopalacze są szkodliwe dla organizmu. Stopień ich szkodliwości jest uzależniony od konkretnych substancji, przyjętej dawki, wagi osoby, która po nie sięgnęła. Nawet, gdy u osoby często sięgającej po takie środki nie pojawi się zatrucie, substancje psychoaktywne powoli wywołują skutki uboczne. Ich przyjmowanie osłabia np. działanie układu nerwowego, uszkadza tkanki mózgu i serca. Często dopalacze doprowadzają także do stanów lękowych, mogą wywołać napady agresji, autoagresji, uszkodzić wątrobę lub doprowadzić do niewydolności nerek. Powyższe, może w sposób znaczący przełożyć się na bezpieczeństwo w zakładzie karnym/ areszcie śledczym, gdyż osoba pod wpływem tego rodzaju substancji może zachowywać się w sposób irracjonalny i nieodliczalny.

Jak przebiegały sesje Krótkiej Interwencji?

Zajęcia prowadzone były w formie indywidualnych rozmów psychologicznych (każdy ze skazanych zrealizował III sesje), w trakcie których każdemu osadzonemu udzielana była m.in. informacja zwrotna dotyczącą konkretnie jej przypadku, co pozwala osobie zainteresowanej ocenić indywidualne ryzyko używania substancji. Interwencje miały charakter zindywidualizowany i były maksymalnie dostosowane do potrzeb i sytuacji danego osadzonego. Celem tego rodzaju oddziaływań było dostarczenie bodźców, które pomogą skazanemu zapoczątkować konstruktywną zmianę – ograniczenie lub zaprzestanie używania dopalaczy. Najważniejszym elementem Krótkich Interwencji jest przekazanie informacji o ryzyku ponoszonym w związku z używaniem nowych substancji psychoaktywnych (omówienie konsekwencji występujących bezpośrednio po ich zażyciu jak i długofalowych doświadczanych w rożnych sferach życiowych). Podczas przeprowadzania Krótkiej Interwencji, buduje się przestrzeń terapeutyczną, gdzie klient (a nie terapeuta) dostrzega powody, by zmienić swoje zachowanie oraz sam zobowiązuje się do modyfikowania własnych działań. Co istotne, odpowiedzialność za osiągnięte rezultaty terapeutyczne spoczywa na uczestniku Krótkiej Interwencji, a nie osobie pomagającego. Efektywna krótka interwencja to taka, gdzie dostarcza się jej uczestnikowi konkretne strategie pomocowe w minimalizowaniu kontaktów ze środkami dopalaczowymi np. identyfikacja sytuacji ryzyka oraz czynności, które mogły zastąpić wskazywanie osób, które mogą okazać wsparcie.

Dialog motywujący - podstawowe narzędzie psychologa/terapeuty 

Praca terapeutyczna z osobami pozbawionymi wolności jest niezwykle trudna i specyficzna. Jednym z narzędzi, którymi funkcjonariusze działu penitencjarnego mogą się posługiwać realizując swoje obowiązki służbowe jest praca z wykorzystaniem dialogu motywacyjnego. Jest to forma rozmowy opartej na współpracy, rozwijaniu i wzmacnianiu wewnętrznej motywacji do zmiany rozumianej jako podjęcie działania w kierunku poprawy jakości własnego życia. Kluczowymi elementami rozmów przeprowadzanych w tym duchu jest wyrażanie empatii, akceptacji dla rozmówcy, rozwijanie ambiwalencji i wspieranie poczucia sprawczości oraz szukanie mocnych stron klienta i jego zasobów.

Sens tego rodzaju pracy terapeutycznej

Realizowane oddziaływania z zakresu problematyki uzależnień umożliwiają skazanym „przyjrzenie” się swoim kontaktom z substancjami psychoaktywnymi, uświadomienie sobie ponoszonych negatywnych konsekwencji, które ponieśli w związku z tym, a także stanowią impuls do zmiany: ograniczenia ich stosowania lub utrzymywania abstynencji, szukania dalszej pomocy np. w Poradniach Leczenia Uzależnień. Przekłada się to także na zmniejszenie powrotności do zakładu karnego, gdyż uzależnienia stanowią jedną z najważniejszych jej przyczyn.
 

Tekst: kpt. Kamila Turzyńska

Zdjęcia: kpt. Kamila Turzyńska, ppor. Leszek Kolaska

Generuj pdf
Znajdź nas również na
Serwis Służby Więziennej