Ochrona społeczeństwa
Humanitarne i praworządne traktowanie osób pozbawionych wolności
Resocjalizacja skazanych

W dniu 25.09.2025 r. w Gminnej Bibliotece Publicznej w Świątkach odbyła się Konferencja "Nie jesteś na sprzedaż. Nie daj się kupić", której tematem przewodnim był problem handlu ludźmi. Spotkanie zorganizowała Prezes Fundacji "Czas Wolności", pani Agata Witkowska, działaczka społeczna i dyplomowana mediatorka.

Projekt pn. "Nie jesteś na sprzedaż. Nie daj się kupić" jest projektem finansowanym z Funduszu Sprawiedliwości Ministerstwa Sprawiedliwości. Celem tego przedsięwzięcia jest zwiększanie świadomości społecznej o przestępstwach związanych z handlem ludźmi. W ramach tego projektu organizowane są szkolenia, konferencje i kongresy, w tym również warsztaty w jednostkach penitencjarnych. Służba Więzienna jest zobligowana do szczególnego działania w tym obszarze, ze względu na to, że w zakładach karnych mamy do czynienia ze sprawcami, jak i potencjalnymi ofiarami handu ludźmi.

Handel ludźmi to przestępstwo z art. 189a Kodeksu Karnego zagrożone karą pozbawienia wolności na czas nie krótszy niż trzy lata. Traktowany jest jako zbrodnia i rozumiany jest jako: wynajmowanie, przewożenie, przechowywanie, przyjmowanie osób przy stosowaniu środków w postaci gróźb, użycia siły czy innych form przymusu, porwania, podstępu, kłamstwa, nadużycia władzy albo wykorzystania bezsilności osoby z zamiarem wykorzystania jej do celów takich, jak prace przymusowe, zmuszanie do prostytucji i innych form wykorzystania seksualnego, niewolnictwo lub pobieranie organów.

Więźniowie w grupie ryzyka

Jedną z grup ryzyka wymienianych w raportach dotyczących liczby oraz form handlu ludźmi są więźniowie. Potencjalnie mogą stać się ofiarami tego procederu. Opuszczając jednostkę penitencjarną, chcąc szybko wrócić na rynek pracy, mogą nie zachować wszystkich zasad bezpieczeństwa. To ułatwia sprawcom werbowanie do nielegalnej pracy. Aby uczulić osadzonych na ewentualne zagrożenia związane z handlem ludźmi, w aresztach śledczych i zakładach karnych organizowane są zajęcia edukacyjne. Dzięki nim uczą się rozpoznawania sytuacji, w których ich wolność jest zagrożona szeroko rozumianym niewolnictwem. Dowiadują się, w jaki sposób bezpiecznie poszukiwać pracy i gdzie ewentualnie znaleźć pomoc.

Kobiety w Mundurze

Podczas konferencji mieliśmy zaszczyt wziąć udział w panelu dyskusyjnym nt. „Kobiety w Mundurze”. Pod względem udziału kobiet w szeregach Służby Więziennej jesteśmy pionierami. Straż Więzienna była pierwszą formacją mundurową w Polsce, która oficjalnie przyjęła kobiety w swoje szeregi. Już w Dekrecie o Tymczasowych Przepisach Więziennych z 1919 r., w art. 3 jest mowa o „dozorcach i dozorczyniach”.

Aktualnie w Służbie Więziennej zatrudnionych jest około 8000 kobiet, co stanowi 27% kadry całej formacji. Najliczniejszą grupę stanowią psycholożki, wychowawczynie, terapeutki, pielęgniarki i ratowniczki medyczne. W ostatnich latach coraz więcej kobiet pełni służbę w dziale ochrony, w dziele ewidencji oraz w dziale kwatermistrzowskim. Panie zajmują również stanowiska w działach związanych z informatyką czy księgowością i to nie tylko w oddziałach przeznaczonych dla kobiet. Kobiety w mundurach możemy spotkać na wszystkich stanowiskach we wszystkich działach jednostek penitencjarnych.

W Służbie Więziennej, gdzie komunikacja i współpraca są kluczowe, obecność kobiet może przyczynić się do poprawy efektywności, wizerunku i zaufania społecznego. W kontakcie z kobietą funkcjonariuszką, osadzeni często bardziej kontrolują swoje zachowanie i są bardziej skłonni do współpracy na polu wychowawczym i terapeutycznym. Kobiety wyróżniają się zdolnością do nawiązywania kontaktów, szukania kompromisów i łagodzenia konfliktów, co jest szczególnie cenne w środowisku więziennym. Przydatne cechy kobiet w służbach mundurowych to między innymi multizadaniowość, zdolność do łączenia empatii ze stanowczością, wysoka odporność na stres, umiejętności organizacyjne, a także determinacja i pasja do pełnienia służby. Kobiety często wnoszą do służby unikalną perspektywę i umiejętności interpersonalne, które są nieocenione w wielu sytuacjach. Zdolność do jednoczesnego zarządzania różnymi obowiązkami, łącząc role zawodowe z życiem prywatnym, jest powszechnie uznawana za mocną stronę kobiet w służbach.

Zdjęcia i tekst: Zespół Prasowy Dyrektora Aresztu Śledczego w Olsztynie