„Ludzie ludziom zgotowali ten los”

  W dniu 14 stycznia 2020r. o godzinie 11.00 przed budynkiem Kuźni Romów przy ul.Wojska Polskiego 84, odbyły się uroczystości upamiętniające likwidację Getta Cygńskiego wchodzącego w skład Litzmannstadt Getto. W uroczystościach wzięli udział przedstawiciele władz Miasta Łodzi, wiceprezydent Małgorzata Moskwa-Wodnicka, Przewodniczący Rady Miasta prof. Marcin Gołaszewski, Wojewoda łódzki Tobiasz Bocheński, Wicemarszałek Województwa Łódzkiego Piotr Adamczyk, przedstawiciele Ambasady Austrii, duchowieństwa, gminy żydowskiej oraz społeczności romskiej, a także służby mundurowe, harcerze i mieszkańcy miasta Łodzi.

   Były prezydent miasta Jerzy Kropiwnicki mówiąc o tragicznych losach Romów i Sinti oraz strasznych warunkach panujących w podobozie, przypomniał, że jeszcze niedawno była to mało znana w Łodzi historia. Przedstawiciele władz miasta i regionu oddając hołd pomordowanym zapewnili, że o jednej z najtragiczniejszych kart w dziejach Litzmannstadt Getto nigdy nie zapomną.

Następnie złożono kwiaty i zapalono znicze aby uczcić pamięć pomordowanych.

Organizatorami uroczystości są Centrum Dialogu im.. Marka Edelmana w Łodzi oraz Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi.

  Obóz cygański (Zigeunerlager) był częścią, utworzonego przez okupantów hitlerowskich Litzmannstadt Getto. 5 listopada 1941 r. do getta przybył pierwszy transport (Romów oraz Sinti), popularnie nazywanych Cyganami, liczący ok. 1200 osób. Dla tej oraz kolejnych grup została wydzielona minimalna część getta (0,019 km²) w kwadracie obecnych ulic: Wojska Polskiego – Obrońców Westerplatte – Sikawskiej – Głowackiego. Obóz od getta oddzielały podwójne zasieki z drutu kolczastego.

  Warunki bytowania jakie panowały w tym obozie według wszystkich więźniów getta, którzy się z nim zetknęli, przede wszystkim byli to lekarze getta, były jeszcze gorsze, niż w getcie. Zmarli oraz zamordowani więźniowie obozu (około 700 osób) grzebani byli na terenie cmentarza żydowskiego przy ul. Brackiej. Szybkim ich skutkiem był wybuch epidemii tyfusu, która z kolei była podstawową przyczyną decyzji o jego eksterminacyjnej likwidacji.

  Likwidację obozu cygańskiego rozpoczęto w pierwszych dniach stycznia 1942 roku. W dniach 4–12 stycznia 1942 r. 4,3 tys. pozostałych więźniów obozu zostało wywiezionych i zamordowanych w miejscu zagłady w Chełmnie nad Nerem. Kilka dni później, 16 stycznia 1942 r., rozpoczęły się pierwsze deportacje Żydów z łódzkiego getta do tego samego miejsca w celu zagłady.

tekst: ppor. Michał Pietrasik;

zdjęcia st.szer. Piotr Wrzeszczyński

Generuj pdf
Znajdź nas również na
Serwis Służby Więziennej