Strach, brak nadziei, wstyd, poczucie winy - wszystkie te uczucia gnębią ofiary przemocy. Nie można być wobec tego obojętnym. W Areszcie Śledczym w Bydgoszczy cyklicznie prowadzone są oddziaływania wobec sprawców przestępstw w stosunku do kobiet.

Niepokojące statystyki

Deklaracja w Sprawie Eliminacji Przemocy wobec Kobiet wydana przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w 1993 r. definiuje przemoc wobec kobiet jako:

Każdy akt przemocy wobec kobiety związany z jej płcią, którego rezultatem jest lub może być fizyczna, seksualna lub psychiczna krzywda lub cierpienie kobiet, w tym groźba popełnienia takich czynów, zmuszanie lub arbitralne pozbawienie wolności, niezależnie od tego, czy ma to miejsce w życiu publicznym czy prywatnym.

Przemoc wobec kobiet i dziewcząt jest jednym z najbardziej rozpowszechnionych, uporczywych i niszczycielskich naruszeń praw człowieka w dzisiejszym świecie, w dużej mierze niezgłaszanych ze względu na bezkarność, milczenie, piętno i wstyd (w odczuciu ofiary), które go otaczają. Statystyki z roku 2019 pokazują, że liczba wypełnionych formularzy "Niebieska Karta" w Polsce wynosiła łącznie 88 032, przy czym kobiety stanowiły ilość 65 195, a nieletni 12 161. 

Najczęściej spotykaną formą przemocy w stosunku do kobiet w Polsce jest: 

  • przemoc ze strony partnera (pobicie, znęcanie się psychiczne, gwałt małżeński, zabójstwo),
  • przemoc i molestowanie seksualne (gwałt, wymuszone akty seksualne, wykorzystywanie seksualne dzieci, przymusowe małżeństwa, molestowanie, prześladowanie, nękanie w sieci),
  • handel ludźmi (niewolnictwo, wykorzystywanie seksualne).

Nadzieja ofiary kontra rzeczywistość

Należy pamiętać, że przemoc domowa prowadzi nie tylko do fizycznych uszkodzeń ciała. Jej tragiczne konsekwencje mają swój wydźwięk także w zaburzeniach emocjonalnych oraz sposobie, w jakim kobieta doświadczająca przemocy postrzega otoczenie, sprawcę oraz samą siebie. Manipulacja, po jaką sięga sprawca, prowadzi nieuchronnie do tego, że w przestrzeni psychicznej kobiety jest coraz mniej miejsca na jej własne i niezależne myślenia oraz samodzielne decyzje.Wiele kobiet doświadczających przemocy pozostaje w przemocowych związkach również po to, aby utrzymać ułudę prawidłowo funkcjonującej rodziny. Budują one przy tym niemal całe „łańcuchy” iluzji: „Jeszcze nie jest tak źle”, „Bo jest dobry dla dzieci”, „Na pewno kiedyś się zmieni”, „Moja miłość go w końcu wyleczy”. Nierzadko kobiety doznające przemocy są przekonane, że związek należy utrzymać także dla dobra dzieci. Wiąże się z tym również niepokój o bezpieczeństwo finansowe. Wiele kobiet jest w swoich związkach źle traktowane. Są poniżane, obrażane. Godzą się na to, bo zależy im na rodzinie, na dzieciach. Obawiają się, że nie są w stanie poradzić sobie same, bez obecności partnera.

Oddziaływania w stosunku do sprawców przestępstw wobec kobiet

W Areszcie Śledczym w Bydgoszczy zdecydowaną większość osób pozbawionych wolności stanowią mężczyźni. Są wsród nich osoby, które popełniły przestępstwo w związku ze stosowaniem przemocy wobec kobiet oraz dzieci. Z tego też powodu stworzone zostały specjalne programy readaptacji społecznej pt. "Nie przemocy" oraz "Agresja - panuję nad tym" aby wdrożyć odpowiednie oddziaływania względem osób stosujących przemoc. Celem prowadzonych programów readaptacji społecznej jest:

  • redukcja zachowań przemocowych wśród uczestników,
  • kształtowanie postawy partnerstwa i szacunku wobec kobiet,
  • wzięcie odpowiedzialności przez uczestników za popełnione czyny związane ze stosowaniem przemocy,
  • zapobieganie ciężkim uszkodzeniom ciała, zgonom w skutek dokonywanych samouszkodzeń bądź zachowań agresywnych w stosunku do otoczenia,
  • nauka racjonalnych sposobów radzenia sobie z sytuacjami trudnymi,
  • nauka radzenia sobie w sytuacjach trudnych w sposób nie związany z przemocą,
  • kształtowanie właściwego zachowania skazanych i prawidłowych relacji interpersonalnych,
  • skłanianie do refleksji nad dotychczasowym i przyszłym sposobem na życie,
  • zapobieganie powrotowi do przestępstwa.

Aby zrealizować wyżej wymienione funkcjonariusze działu penitencjarnego podczas pracy z grupą korzystają z metody studium przypadku, prowadzą dyskusje, pobudzają do twórczego myślenia (stosują techniki burzy mózgów, wykorzystują analogie, metafory), prowadzą wykłady, stosują gry. Podczas zajęć zdarza się, że uczestnicy zmieniają sposób postrzegania rzeczywistości, który wcześniej nastawiony był na przedstawienie siebie samego w roli ofiary. Właśnie taki jest zamiar, aby spojrzeli na dokonane przez siebie przestępstwo z punktu widzenia ich ofiary.

Przesłanie Sekretarza Generalnego ONZ

25 listopada 2020 r. Sekretarz Generalny ONZ z okazji przypadającego Międzynarodowego Dnia Eliminacji Przemocy wobec Kobiet zaapelował swoim przesłaniem do społeczeństwa:

Przemoc wobec kobiet i dziewcząt jest globalnym wyzwaniem w zakresie praw człowieka.  Pandemia COVID-19 ukazała, że mamy do czynienia z sytuacją kryzysową, która wymaga pilnych działań na wszystkich szczeblach, we wszystkich przestrzeniach i przez wszystkich ludzi.  Wyłączenie kobiet z udziału w życiu społecznym i gospodarczym w czasach pandemii popycha znacznie więcej kobiet i dziewcząt do ubóstwa, a ryzyko przemocy wobec nich rośnie.
 
W kwietniu tego roku wezwałem społeczność międzynarodową do zakończenia raz na zawsze przemocy ze względu na płeć, która rozpowszechnia się w cieniu pandemii. Dziś powtarzam i ponownie wznawiam ten apel.
  
Społeczność międzynarodowa musi usłyszeć głos i poznać doświadczenia kobiet i dziewcząt oraz uwzględniać ich potrzeby.  Trzeba wysłuchać zwłaszcza te kobiety, które doznały przemocy oraz te, które borykają się z wieloma formami dyskryminacji.  Musimy również nadać priorytet przywództwu kobiet w poszukiwaniu rozwiązań i angażować mężczyzn w walkę z przemocą.  
 
Działania muszą obejmować przewidywalne i elastyczne finansowanie organizacji zajmujących się prawami kobiet, ponieważ to one jako pierwsze udzielają pomocy w czasie kryzysu.  Bardzo ważne jest, aby ośrodki dla osób doświadczających przemocy pozostały otwarte oraz dysponowały odpowiednimi środkami i mechanizmami ułatwiającymi dostęp do służby zdrowia, instytucji społecznych i wymiaru sprawiedliwości. 
 
Działania te nie powinny koncentrować się jedynie na podejmowaniu interwencji na skutek przemocy wobec kobiety.  Powinny one przede wszystkim zapobiegać przemocy, dążyć do zmiany norm społecznych i nierównowagi sił, a systemy policyjne i sądowe muszą zwiększyć odpowiedzialność sprawców przemocy i położyć kres bezkarności.
 
W tym międzynarodowym dniu podwójmy nasze wysiłki na rzecz wyeliminowania przemocy ze względu na płeć, raz na zawsze.

Gdzie szukać pomocy?

Jeśli jesteś świadkiem przemocy w rodzinie, nie bądź obojętny – zareaguj. Powiadom służby, które przeciwdziałają przemocy w rodzinie lub porozmawiaj z osobą dotkniętą przemocą i przekonaj ją, żeby szukała pomocy. Jeśli w związku z przemocą w rodzinie zagrożone jest życie lub zdrowie dziecka, niezależnie od zawiadomienia służb, zgłoś ten przypadek do sądu rodzinnego. Nie pozwól by innym działa się krzywda.

Przeczytaj, skontaktuj się, pozwól sobie pomóc:

https://pk.gov.pl/dzialalnosc/pokrzywdzeni-przestepstwem/ogolnopolski-telefon-dla-ofiar-przemocy-w-rodzinie/ogolnopolski-telefon-dla-ofiar-przemocy-w-rodzinie/

http://www.niebieskalinia.info/index.php/kontakt

http://www.niebieskalinia.org/ogolnopolskie-pogotowie-dla-ofiar-przemocy

https://www.gov.pl/web/gov/sprawdz-co-zrobic-jesli-jestes-swiadkiem-przemocy-w-rodzinie

 

Tekst: por.Agnieszka Dzimińska

Zdjęcia:https://amnesty.org.pl/kampanie/stop-przemocy-wobec-kobiet/https://www.pcpr.busko.pl/cms/102-zik/135-przemoc.html

Generuj pdf
Znajdź nas również na
Serwis Służby Więziennej