102 lat temu rozpoczęła się systematyczna praca nad organizacją więziennictwa w odradzającej się Polsce. Naczelnik Państwa Józef Piłsudski 7 lutego 1919 roku podpisał dekret o organizacji okręgowych dyrekcji więziennych, a 8 lutego – dekret w sprawie tymczasowych przepisów więziennych. Dlatego właśnie dzień 8 lutego to Święto Służby Więziennej.

Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku więziennictwo polskie tworzone było w zasadzie od nowa. 7-8 lutego 1919 Naczelnik Państwa Józef Piłsudski wydał dekrety o zorganizowaniu „Okręgowych Dyrekcji Więziennych” oraz w sprawie „Tymczasowych Przepisów Więziennych”. Były to jedne z pierwszych aktów prawnych normalizujących funkcjonowanie służb państwowych w odrodzonej Polsce. Na pamiątkę tego wydarzenia dzień 8 lutego ustanowiono Świętem Służby Więziennej.

Ciekawostka: słowo KLAWISZ pochodzi z języka łacińskiego. CLAVIS oznacza klucz a CLAVIGER oznacza noszącego klucze.

Współczesna Służba Więzienna jest bardzo nowoczesną, umundurowaną i uzbrojoną formacją apolityczną podległą Ministrowi Sprawiedliwości, posiadającą własną strukturę organizacyjną. Formacja realizuje zadania w zakresie wykonywania tymczasowego aresztowania oraz kar pobawienia wolności i środków przymusu, skutkujących pozbawieniem wolności na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 roku – Kodeks karny wykonawczy. Nad bezpieczeństwem publicznym i praworządnym wykonywaniem kary pozbawienia wolności czuwa blisko 30 tysięcy funkcjonariuszy Służby Więziennej, wspieranych niemal 2 tysiącami etatów pracowników cywilnych. Na czele Służby Więziennej stoi Dyrektor Generalny, któremu podlegają komendanci ośrodków szkolenia i doskonalenia kadr oraz dyrektorzy okręgowi nadzorujący służbę dyrektorów zakładów karnych i aresztów śledczych, których obecnie jest 130 na terenie całego kraju. Od 2018 roku Służba Więzienna posiada także własną uczelnię. Wyższa Szkoła Kryminologii i Penitencjarystyki w Warszawie jest uczelnią zawodową służb państwowych i została utworzona 31 sierpnia 2018 roku przez Ministra Sprawiedliwości. W świetle ustawy o Służbie Więziennej z dnia 9 kwietnia 2010 roku Uczelnia jest jednostką organizacyjną Służby Więziennej, posiadającą osobowość prawną i działającą na podstawie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Statutowym celem działalności Wyższej Szkoły Kryminologii i Penitencjarystyki w Warszawie jest kształcenie i wychowywanie funkcjonariuszy Służby Więziennej, funkcjonariuszy innych służb oraz osób cywilnych.

Więziennictwo pełni istotną rolę w działaniach podejmowanych na rzecz zapewnienia porządku i bezpieczeństwa publicznego. Misję Służby Więziennej określają trzy stwierdzenia: ochrona społeczeństwa, humanitarne i praworządne traktowanie osób pozbawionych wolności, resocjalizacja skazanych. Zapewnienie bezpieczeństwa to dla Służby Więziennej cel nadrzędny. Nic nie jest ważniejsze od ludzkiego zdrowia i życia. Dlatego chronimy społeczeństwo przed sprawcami przestępstw przebywającymi w więzieniach. Zapewniamy ład i porządek w jednostkach penitencjarnych i zabezpieczamy prawidłowy tok postępowania karnego prowadzonego wobec osób tymczasowo aresztowanych. Dbając o bezpieczeństwo, nie zapominamy, że miarą naszego człowieczeństwa jest to, jak traktujemy innych. Dlatego zapewniamy osobom przebywającym w więzieniach humanitarne warunki bytowe, poszanowanie ich godności i przestrzeganie przysługujących im praw. Resocjalizacja to trzeci element naszej misji. Każdego dnia podejmujemy się jednego z najtrudniejszych zadań, jakie przed nami postawiono – zmiany ludzkich osobowości. Nigdy nie zapominamy, że każda kara dobiega końca. Organizując zatrudnienie, edukację, kształcenie zawodowe, poddając osadzonych specjalistycznej terapii przygotowujemy ich do życia „po więzieniu”. Życia bez przestępstwa.

Ciekawostka: ponad 150 tysięcy osób rocznie jest przyjmowanych i zwalnianych z polskich więzień.

Służba Więzienna zapewnia także możliwość odbywania kary w Systemie Dozoru Elektronicznego. Dozór elektroniczny to najnowocześniejszy nieizolacyjny system wykonywania kary pozbawienia wolności. Ma on na celu kontrolę realizacji przez skazanego obowiązków nałożonych przez sąd przy pomocy urządzeń elektronicznych. Zasadniczą zaletą tego rozwiązania jest możliwość odbycia kary pozbawienia wolności poza zakładem karnym. Odbywanie kary w tym systemie oparte jest na odpowiedzialności, samodyscyplinie i ścisłym przestrzeganiu harmonogramu określonego przez sąd. Skazany zyskuje w zamian realne warunki do prowadzenia normalnego życia. Ma możliwość uczestniczenia w codziennym życiu zawodowym i osobistym, w otoczeniu osób najbliższych. Stosowanie dozoru elektronicznego przynosi też wiele zalet społeczeństwu. To najtańszy sposób odbywania kary pozbawienia wolności.     

Ciekawostka: od wprowadzenia Systemu Dozoru Elektronicznego łącznie system objął ponad 110 tysięcy osób.

Siłą Służby Więziennej są jej funkcjonariusze i pracownicy. Profesjonalne wykonywanie obowiązków służbowych nie byłoby jednak możliwe bez ciągłej edukacji i podnoszenia własnych kompetencji zawodowych. Głównymi celami szkolenia zawodowego są przede wszystkim: przygotowanie funkcjonariuszy do rozwijania wiedzy ogólnej i zawodowej, wspieranie samokształcenia, rozwijanie i podtrzymywanie zdolności fizycznej i psychicznej niezbędnych do wykonywania codziennych trudnych, a bardzo często niebezpiecznych, zadań służbowych. Kształcenie funkcjonariuszy realizowane jest w Centralnym Ośrodku Szkolenia Służby Więziennej, Ośrodkach Szkolenia Służby Więziennej i Ośrodkach Doskonalenia Kadr Służby Więziennej. Od 2018 Służba Więzienna kształci funkcjonariuszy służb państwowych w Wyższej Szkole Kryminologii i Penitencjarystyki w Warszawie. Uczelnia kształci studentów na studniach stacjonarnych, niestacjonarnych, podyplomowych w dziedzinie nauk społecznych w dyscyplinie nauk o bezpieczeństwie, nauk prawnych, pedagogiki, psychologii i nauk socjologicznych. Oprócz szkolenia zawodowego funkcjonariusze Służby Więziennej mają możliwość kształcenia realizowanego przez podmioty zewnętrzne, w szkołach wyższych, na różnego rodzaju studiach podyplomowych czy też w ramach przeprowadzenia przewodu doktorskiego czy habilitacyjnego.

Ciekawostka: w ciągu jednego roku blisko 2 tysiące funkcjonariuszy kończy specjalistyczne szkolenia a ponad połowa posiada wyższe wykształcenie.

Służba Więzienna dzisiaj jest nowoczesną formacją, dostosowaną do zmieniającej się rzeczywistości i reagującą na pojawiające się nowe wyzwania i zagrożenia. Służbę Więzienną tworzą ludzie, którzy zdecydowali się poświęcić dużą część swojego życia drugiemu człowiekowi. Ludzie, którzy swoje cele zawodowe utożsamiają z misją formacji, w której służą.

Funkcjonariuszom i pracownikom wszystkich jednostek organizacyjnych Służby Więziennej, z okazji Święta Służby Więziennej życzymy zawsze bezpiecznej służby, spełnienia wszystkich planów zawodowych, satysfakcji z realizowanej misji, by honorowa służba ojczyźnie i społeczeństwu pozostawała zawsze nadrzędnym celem.     

 

Opracowanie: ppor. Marek Pikulski  

Generuj pdf
Znajdź nas również na
Serwis Służby Więziennej