Uzależnieni od alkoholu, pijący alkohol w sposób szkodliwy i ryzykowny, ci co popełnili przestępstwa pod wpływem alkoholu lub w związku z nadużywaniem alkoholu, sprawcy przemocy domowej lub wypadków komunikacyjnych pod wpływem alkoholu – znaczna grupa osób z problemem alkoholowym przebywa w aresztach śledczych i zakładach karnych.

Analiza danych, dotyczących osób popełniających przestępstwa i trafiających w związku z tym do więzienia pokazuje, że wśród osób skazanych po raz pierwszy co najmniej 30% to osoby uzależnione od alkoholu. Wśród osób, które trafiają do więzień po raz kolejny, czyli tzw. recydywistów, procent ten jest jeszcze wyższy. Uzależnienie od alkoholu utrudnia oddziaływania resocjalizacyjne i readaptacyjne, sprzyja powrotom do więzień, utrudniając po wyjściu na wolność powrót do funkcjonowania w strukturach społecznych takich jak praca, rodzina, środowisko lokalne. Dlatego też ważne jest stworzenie osadzonym możliwości podejmowania terapii uzależnienia od alkoholu, udziału w mityngach, programach psychoedukacyjnych.

Pomocą służy wykwalifikowana kadra jednostek penitencjarnych – psychologowie, terapeuci, wychowawcy oraz przedstawiciele fundacji i instytucji zewnętrznych zajmujący się rozwiązywaniem problemów alkoholowych.

W polskich zakładach karnych i aresztach śledczych funkcjonują 33 oddziały terapeutyczne dla skazanych uzależnionych od alkoholu ( w tym 3 dla kobiet). Dysponują 1187 miejscami. Służba Więzienna pracuje nad zwiększeniem tej liczby, gdyż obecnie skazani na przyjęcie do oddziału terapeutycznego oczekują ponad rok. 

Pogramy więziennych oddziałów terapeutycznych są zbliżone do ofert placówek wolnościowych. Personel oddziałów terapeutycznych traktuje skazanych przebywających w nich jak pacjentów, a nie przestępców, choć dostrzega bardzo wyraźny związek pomiędzy nadużywaniem alkoholu a przestępczym stylem życia, ma świadomość, że alkohol nie jest jedynym problemem skazanych, a jedynie jednym z problemów.

Programy terapeutyczne dla alkoholików trwają zazwyczaj ok. 3 miesięcy. Personel oddziałów terapeutycznych realizuje swoje programy w oparciu o indywidualne programy terapeutyczne, organizuje spotkania dla rodzin pacjentów, współpracuje ze wspólnotą AA. Ceni się tu pracę zespołową, a wzajemne wspieranie się członków zespołu terapeutycznego jest znaczącym elementem pracy terapeutycznej. Pacjenci zdobywają wiedzę, pracują nad konsekwencjami picia, nad akceptacją własnego uzależnienia, uczą się różnych umiejętności przydatnych w trzeźwym życiu, uczą się zachowań nieagresywnych, zdobywają umiejętności w zakresie odmawiania picia.

Rocznie, w każdym z oddziałów terapeutycznych dla uzależnionych od alkoholu ww. oddziaływaniami objętych jest kilkuset skazanych. Łącznie w 2014 r. terapię dla uzależnionych od alkoholu ukończyło 5450 więźniów.

Absolwenci terapii, którzy po jej zakończeniu nadal przebywają w więzieniach uczestniczą w spotkaniach grup wsparcia. Zajęcia prowadzą terapeuci.

W jednostkach penitencjarnych swą działalność prowadzą grupy Anonimowych Alkoholików.  Jest ich aż 219. Udział w spotkaniach grup AA biorą skazani uczestniczący w terapii, ci, którzy ją ukończyli, którzy na nią czekają i wszyscy skazani, którzy deklarują taką potrzebę (w tym przypadku psycholog lub terapeuta weryfikuję powody) oraz trzeźwi alkoholicy z grup wolnościowych. Na cotygodniowe spotkania w aresztach i zakładach karnych zawsze przychodzi kilkunastu lub nawet kilkudziesięciu alkoholików.

We wszystkich jednostkach penitencjarnych w ramach resocjalizacji i społecznej readaptacji skazanych z problemem alkoholowym prowadzi się wiele programów psychoedukacyjnych, profilaktycznych i przeciwdziałania uzależnieniom.

W 2014 r. zrealizowano 478 programów dla skazanych z art. 178 a kodeksu karnego (tj. za prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości), a objęto nim 5393 osoby. Programy zawierały: wykłady w zakresie podstawowych informacji dotyczących prowadzenia pojazdu mechanicznego po użyciu alkoholu, warsztaty poświęcone omówieniu powodów, dla których uczestnicy grupy zdecydowali się na prowadzenie pojazdu mechanicznego pod wpływem alkoholu,  warsztaty psychoedukacyjne dotyczące używania alkoholu, poziomu samokontroli i tendencji do zachowań ryzykownych oraz ulegania wpływom zewnętrznym, autodiagnozę własnego picia oraz zachowań w ruchu drogowym ze szczególnym uwzględnieniem skłonności do podejmowania ryzyka, warsztaty dotyczące odpowiedzialności i  sposobów rozwiązania problemu picia alkoholu.

W ramach pomocy osobom uzależnionym od alkoholu lub też nadużywających alkoholu w sposób szkodliwy i ryzykowny psychologowie prowadzą indywidualne programy krótkich interwencji mające na celu zmotywowanie do podjęcia terapii odwykowej, lepsze zrozumienie problemu alkoholowego oraz podjęcie pracy własnej w celu jego rozwiązania. W 2014 r. podjęto 7979 krótkich interwencji. Każdego dnia osadzeni mający problem alkoholowy mogą korzystać z pomocy psychologa na własną prośbę. W jednostkach penitencjarnych psychologowie corocznie konsultują tysiące osób -  skazanych i tymczasowo aresztowanych z problemem alkoholowym.

W społeczeństwie funkcjonuje myślenie, że leczenie alkoholizmu jest bezsensowne, że praca z nadużywającymi alkoholu nie ma sensu. Takie przeświadczenie często towarzyszy też pracy kadry penitencjarnej i terapeutycznej w więzieniach. A jednak doświadczenia psychologów, wychowawców i terapeutów, mimo tych negatywnych głosów, wskazują, że oddziaływania terapeutyczne i profilaktyczne przynoszą pozytywne skutki. Warto pracować z osobami z problemem alkoholowym i warto pokazywać osoby, które sobie z nim poradziły.

mjr  Elżbieta Krakowska, Zespół Prasowy CZSW

 

Generuj pdf
Znajdź nas również na
Serwis Służby Więziennej