Święta Bożego Narodzenia to dla osadzonych szczególny i trudny czas. Mimo to w oddziałach mieszkalnych zrobiło się świątecznie. Na korytarzach zagościły choinki ozdobione własnoręcznie wykonanymi przez skazanych bombkami i innymi ozdobami. Na ściennych gazetkach oddziałów zawieszono informacje związane z obchodami Świąt Bożego Narodzenia. Cele udekorowane własnoręcznie wykonanymi niewielkimi stroikami. Wszystko po to, aby poczuć chociaż namiastkę świąt.

Święta przed pandemią...

Dotychczas co roku w okresie świątecznym osadzeni aktywnie uczestniczyli w różnych formach zajęć proponowanych przez kadrę więzienną. Jasełka, koncerty, konkursy na tworzenie szopek i wspólne kolędowanie wypełniały im czas na wiele tygodni poprzedzających Boże Narodzenie. Odbywały się również organizowane przez administrację rodzinne spotkania. Można było podzielić się opłatkiem, przekazać własnoręcznie zrobiony prezent, przytulić partnera lub pobawić się z dziećmi, do których przychodził Święty Mikołaj. Te spotkania organizowane były zazwyczaj w dodatkowym czasie, poza limitem widzeń, przysługujących osadzonemu w miesiącu.

...i w czasie pandemii

W roku 2020 cały świat uczy się spędzać czas osobno – także ten świąteczny. Pandemia koronawirusa mocno wpłynęła na przebieg świąt również w zakładach karnych, czasowo pozbawiając osadzonych możliwości odwiedzenia ich przez bliskich w tym okresie. Funkcjonariusze Służby Więziennej sięgnęli po oddziaływania pozbawione bezpośredniego kontaktu, ale wzmacniające więzi rodzicielskie. Pojawiły się nowe możliwości i – tak jak na wolności – zostały wdrożone nowe alternatywne formy spędzania czasu wolnego i kontaktu z bliskimi. Brak możliwości odwiedzin nie oznacza bowiem, że osadzeni nie mają kontaktu z rodzinami. Służba Więzienna wprowadziła szereg zmian, aby zapewnić skazanym choć namiastkę rodzinnych świąt. Wielu z osadzonych zaczęło pisać listy, inni robią to częściej niż dotychczas. Rozmowy telefoniczne, z których skazani chętnie korzystają zostały wydłużone. Osadzeni mają możliwość prowadzenia połączeń online przez komunikatory internetowe a także szerszy dostęp do telewizji, radia, prasy. Wprowadzone zostały dodatkowe zajęcia terapeutyczne, edukacyjne, kulturalno-oświatowe indywidualne i w małych grupach.

Kilka przykładów

W spotkaniach z wychowawcami i psychologami czy kapelanem więźniowie uczestniczą przez cały rok. Przed świętami te rozmowy zdają się jednak być szczególnie ważne. Dla niektórych osadzonych, tegoroczne święta będą pierwszymi spędzonymi z dala od rodziny. Gliwickie adwentowe przygotowania pod nazwą „Razem przez adwent...” trwały przez cały grudzień. Osadzeni wykonywali stworzone specjalnie na ten czas zadania. Miały one skłonić do refleksji oraz wskazać drogę do zmiany. Jednym z nich, było opisanie dobrego uczynku z przeszłości. Należało również opowiedzieć o tym zrobionym w okresie przedświątecznym. Chodziło o to, żeby pokazać skazanym, że każde miejsce na ziemi jest odpowiednie do czynienia dobra.

Zakład Karny w Jastrzębiu Zdroju w porozumieniu z Miejską Biblioteką Publiczną wyemituje za pośrednictwem więziennego radiowęzła słuchowisko „Magia Świąt”. Więźniowie są zaproszeni na tę audycję, podczas której zostaną zaprezentowane najpiękniejsze bożonarodzeniowe fragmenty opowiadań i powieści, opisujące świąteczne tradycje i zwyczaje takie jak: wigilijna wieczerza, ozdabianie choinki, obdarowywanie bliskich, łamanie się opłatkiem. Podczas audycji prowadzący poszukają magii świąt u wielkich pisarzy: Bolesława Prusa, Jarosława Iwaszkiewicza, Mikołaja Gogola czy Antoniego Czechowa.

Osadzeni we wszystkich zakładach karnych i aresztach śledczych przygotowują własnoręcznie przygotowane prezenty, które otrzymają ich bliscy. W Areszcie Śledczym w Warszawie-Służewcu jest realizowany program „Most”. Jego autorzy włączyli osadzonych w wykonywanie choinek świątecznych z makaronu. Ozdoby są przekazywane współpracującym z aresztem instytucjom oraz kombatantom, do których dowożone są posiłki przez funkcjonariuszy Służby Więziennej w ramach akcji „Obiady dla Bohaterów”.

W ramach działalności duszpasterskiej kapelani więzienni organizują rekolekcje dla osób pozbawionych wolności oraz posługi indywidualne z zachowaniem reżimu sanitarnego. W wigilię osadzeni obejrzą wcześniej nagrane i odtworzone za pośrednictwem więziennej telewizji pasterki i materiały audiowizualne o charakterze religijnym i świątecznym. Z radiowęzła popłyną kolędy i pastorałki.

Kapelan z Zakładu Karnego w Czarnem, niczym święty Mikołaj, rozda odzież przekazaną przez darczyńców. To w ramach akcji „Koszula w kratę”. Ze względu na epidemię spotkanie wigilijne osadzonych z kierownictwem jednostki nie odbędzie się – 35 skazanych otrzyma paczki ze słodkościami.

W Areszcie Śledczym w Gdańsku w miniony piątek zostało nagrane spotkanie opłatkowe. Oprócz funkcjonariuszy Służby Więziennej i kapelana uczestniczyły w nim osoby, z którymi gdański areszt współpracuje od wielu lat. Spotkanie odbyło się online, każdy uczestnik łączył się ze swojego domu. Nagranie zostanie wyemitowane w wigilię.

W ten wyjątkowy, wigilijny wieczór sercem każdej jednostki jest kuchnia więzienna. To stąd przed kolacją wigilijną unosi się zapach smażonych ryb, barszczu czerwonego, kapusty z grochem czy grzybów. Również na pierwszy i drugi dzień świąt przewidziany jest inny niż zazwyczaj jadłospis.

Jeszcze będzie normalnie

Czas bez kontaktu z bliskimi jest bardzo trudny dla wielu z nas, ale przede wszystkim dla osób pozbawionych wolności. Służba Więzienna robi wiele, by zminimalizować dodatkowe skutki izolacji spowodowane pandemią. We wszystkich trudnościach należy jednak szukać pozytywnych aspektów. Biorąc pod uwagę wdrożone nowe alternatywy i rozwiązania, z których osadzeni chętnie korzystają w czasie pandemii należy spodziewać się, że po tym trudnym dla nas wszystkich okresie niektóre z nich na stałe zagoszczą w więziennej rzeczywistości.

Zespół Prasowy CZSW

Zdjęcia Adrian Głań, Magdalena Socha

Generuj pdf
Znajdź nas również na
Serwis Służby Więziennej