W 2011 roku, dzień 1 marca został ustanowiony świętem państwowym – Narodowym Dniem Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”. Jest to święto, honorujące i upamiętniające żołnierzy polskiego podziemia antykomunistycznego i antysowieckiego działającego w latach 1944 – 1963 w obrębie przedwojennych granic Rzeczpospolitej Polskiej. W tym roku Służba Więzienna aktywnie włączyła się w obchody święta poświęconego pamięci bohaterów.

W jednostkach organizacyjnych Służby Więziennej na terenie całego kraju obchodzono uroczystości związane ze świętem. Centralne uroczystości państwowe odbyły się w dniu 1 marca br. na terenie byłego Aresztu Śledczego w Warszawie – Mokotowie, gdzie obecnie powstaje Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL.  W centralnych Obchodach Narodowego Dnia „ Żołnierzy Wyklętych” udział wzięli  przedstawiciele najwyższych władz państwowych z Prezydentem Rzeczpospolitej Polskiej Andrzejem Dudą na czele i Ministrem Sprawiedliwości Prokuratorem Generalnym Zbigniewem Ziobro. W uroczystościach udział wzięli m.in. ministrowie, parlamentarzyści, senatorowie, przedstawiciele władz wojewódzkich, służb mundurowych oraz duchowieństwa. Na obchodach nie zabrakło najważniejszych w tym dniu gości tj. bohaterów podziemia walczącego z komunistycznym reżimem oraz ich rodzin, jak również przedstawicieli instytucji pielęgnujących pamięć o żołnierzach niezłomnych. Wśród gości znalazła się między innymi Zofia Pilecka, córka rotmistrza Witolda Pileckiego, zamordowanego w mokotowskim więzieniu. Służbę Więzienną reprezentowali Dyrektor Generalny Służby Więziennej gen. Jacek Kitliński, zastępcy dyrektora generalnego Służby Więziennej, dyrektorzy okręgowi oraz komendanci ośrodków szkolenia, dyrektorzy biur Centralnego Zarządu Służby Więziennej, dyrektorzy jednostek organizacyjnych oraz przedstawiciele Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Funkcjonariuszy i Pracowników Więziennictwa. W uroczystości udział brała kompania honorowa Służby Więziennej pod dowództwem mjr. Marka Kaszczyka oraz poczet sztandarowy CZSW.

- Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych, obchodzony już po raz siódmy, jest dniem zwycięstwa tych, którzy odeszli w dramatycznych okolicznościach, poświęcając wszystko co najcenniejsze, swoje zdrowie i życie – rozpoczął uroczystość Zbigniew Ziobro.

Minister podkreślał konieczność przypominania prawdy o prawdziwych bohaterach. - Ta prawda powinna donośnie brzmieć i echem odbijać się od tych murów – mówił.

- Wierzę, że to muzeum jest i będzie znakiem chwały dla prawdziwych bohaterów i absolutnym piętnem dla zdrajców – powiedział prezydent Andrzej Duda. Zaznaczył też, że dzięki upamiętnieniu Żołnierzy Wyklętych, wyniesieniu ich do panteonu bohaterów, będziemy budowali silną Ojczyznę, która po wsze czasy będzie niepodległa, suwerenna, wolna.

Podczas uroczystości odmówiono modlitwę za pomordowanych, a ceremonię zakończyło złożenie wieńców przed tablicą ku czci osób zamordowanych w czasach PRL w więzieniu przy ul. Rakowieckiej w Warszawie.

Przed uroczystymi obchodami święta, na terenie muzeum można było zwiedzać miasteczno edukacyjne poświęcone historii żołnierzy niezłomnych.

1 marca obchodzimy Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych, który został ustanowiony w 2011 roku przez Sejm RP z inicjatywy śp. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego. Data 1 marca nawiązuje do tragicznych wydarzeń z 1951 roku, kiedy to wykonano wyroki śmierci na kierownictwie IV Zarządu Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość. 1 marca 1951 roku w więzieniu przy ul. Rakowieckiej w Warszawie zamordowano Łukasza Cieplińskiego, Adama Lazarowicza, Mieczysława Kawalca, Józefa Rzepkę, Franciszka Błażeja, Józefa Batorego i Karola Chmiela. W 66. rocznicę tych wydarzeń, czcimy pamięć bohaterów, a w dawnym więzieniu przy ul. Rakowieckiej powstaje, z inicjatywy Ministra Sprawiedliwości Zbigniewa Ziobro, Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL.

Narodowy Dzień „Żołnierzy Wyklętych” obchodzono również innych jednostkach organizacyjnych Służby Więziennej na terenie całego kraju.  

28 lutego, w przeddzień Narodowego Dnia Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”, przy tablicach pamiątkowych: Kazimierza Pużaka oraz Ofiar Terroru Stalinowskiego Zamęczonych w Centralnym Więzieniu w Rawiczu w latach 1945 – 1956, umieszczonych na murze Zakładu Karnego w Rawiczu, odbyły się uroczyste obchody Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych. Honorowy patronat nad uroczystością objął oraz uczestniczył w niej osobiście Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Andrzej Duda. Służbę Więzienną reprezentowali Dyrektor Generalny Służby Więziennej gen. Jacek Kitliński, Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Poznaniu płk Grzegorz Fedorowicz. Rawickie obchody swą obecnością uświetnili także m.in.: Wiceminister Spraw Zagranicznych i poseł na sejm RP Jan Dziedziczak, sekretarz stanu w Kancelarii Prezydenta RP Andrzej Dera, poseł na Sejm RP Jan Mosiński, Wojewoda Wielkopolski Zbigniew Hoffmann, Przewodniczący Wojewódzkiej Rady Kombatantów i Osób Represjonowanych Zenon Wechmann oraz liczni przedstawiciele władz samorządowych, służb mundurowych, jednostek oświatowych i organizacji pozarządowych.

26 lutego, w Leżajsku odbył się bieg pamięci „Tropem Wilczym”. Imprezie towarzyszyła wystawa „Broń i Mundur” której patronowała rzeszowska Służba Więzienna. Każdego roku, w całym kraju odbywają się biegi na dystansie 1963 metrów – odwołujące się tym samym do roku w którym zginął ostatni Żołnierz Wyklęty – Józef Franczak ps. Lalek. Biegi te noszą nazwę „Tropem Wilczym”.Na Podkarpaciu jedna z największych imprez upamiętniających „Żołnierzy Wyklętych” organizowana jest w Leżajsku. Inicjatorem leżajskiej edycji biegu jest Poseł na Sejm RP Jerzy Paul a start i meta niezmiennie, każdego roku zlokalizowane są przed Muzeum Ziemi Leżajskiej, tam też odbywają się wszystkie imprezy towarzyszące. W tym roku największą z nich była wystawa „Broń i Mundur” patronat nad którą objęła Służba Więzienna. W wystawie uczestniczyły stowarzyszenia rekonstrukcyjne i kolekcjonerskie „Stalowa Włócznia” i „Pepesza” prezentując broń historyczną i współczesną. Zwiedzający mogli obejrzeć mundury historyczne i współczesne różnych formacji mundurowych a na zainteresowanych czekał sprzęt i uzbrojenie będący na wyposażeniu Służby Więziennej.

W dniu 24 lutego w kościele Niepokalanego Poczęcia NMP w Katowicach odbyły się wojewódzkie obchody Narodowego Dnia Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”. W uroczystościach upamiętniających żołnierzy powojennego podziemia niepodległościowego wziął udział Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej  w Katowicach płk Andrzej Baliński. Obecni byli przedstawiciele władz wojewódzkich i samorządowych, Dyrektor oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach, szefowie służb mundurowych, przedstawiciele parlamentarzystów, kombatanci, młodzież szkolna oraz mieszkańcy regionu.

Uroczystości poświęcone pamięci „ Żołnierzy Wyklętych”, w których udział brała dolnośląska Służba Więzienna, odbyły się również w Wrocławiu. 1 marca br. pod bramą główną Cmentarza Osobowickiego rozpoczęły się oficjalne obchody upamiętniające żołnierzy niepodległościowego i antykomunistycznego podziemia. Na miejscu byli kombatanci i przedstawiciele Związku Żołnierzy Armii Krajowej, Instytutu Pamięci Narodowej, władz lokalnych, duchowieństwa, formacji mundurowych oraz mieszkańcy Dolnego Śląska. Po przemówieniach okolicznościowych, apelu pamięci i salwie honorowej uczestnicy złożyli wieńce pod pomnikiem. W obchodach Służbę Więzienną reprezentowali funkcjonariusze Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej we Wrocławiu oraz Zakładu Karnego w Wołowie. 2 marca br. pod tablicą upamiętniającą Żołnierzy Wyklętych zamordowanych na terenie więzienia przy ul. Kleczkowskiej odbyła się uroczystość poświęcona ich pamięci. Mury więzienia przy ulicy Kleczkowskiej były niemym świadkiem zbrodni komunistycznych popełnionych na żołnierzach i działaczach niepodległościowych okresu powojennego. Na terenie zakładu stracono m.in. Ludwika Marszałka ps. Zbroja – ostatniego kierownika wrocławskiego okręgu WiN oraz Helenę Motykównę ps. Dziuńka – żołnierkę oddziału Otta, która wsławiła się m.in. udziałem w ataku na pociąg przewożący czerwonoarmistów. Przed bramą główną zakładu, zebrali się ci, którzy chcieli oddać hołd poległym w walce o wolną Polskę: kombatanci, działacze organizacji pozarządowych, przedstawiciele Stowarzyszenia Odra-Niemen, młodzież szkolna, delegacja funkcjonariuszy Służby Więziennej, na czele której stał z-ca Dyrektora ppłk Dariusz Kulesz oraz przedstawiciele  Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Funkcjonariuszy i Pracowników Więziennictwa. Przy tablicy stanęła asysta honorowa Służby Więziennej. Odmówiono modlitwę. Dalsza część uroczystości odbyła się w sali konferencyjnej, gdzie gościom zaprezentowano bieżącą działalność Służby Więziennej. Spotkanie stanowiło także okazję do dyskusji na temat dalszych kierunków współpracy jednostki ze szkołami oraz organizacjami zajmującymi się działalnością m.in. historyczno-patriotyczną. Śladami Żołnierzy Niezłomnych w zakładzie przeszła również grupa młodzieży z wrocławskiego Europejskiego Liceum Służb Mundurowych.


Uroczystości w Białymstoku rozpoczęły się w 1 marca w samo południe przy tablicy upamiętniającej skazywanych na śmierć żołnierzy Polski Podziemnej, która znajduje się na budynku kina ‘Ton’ w Białymstoku. Przedstawiciele władz samorządowych w asyście służb mundurowych złożyli kwiaty i zapalono znicze także przed pomnikiem Żołnierzy Armii Krajowej oraz przy grobach nieznanych bohaterów walk o niepodległość na Cmentarzu Wojskowym. Służbę Więzienną w uroczystościach reprezentowali Zastępca Dyrektora Zakładu Karnego w Białymstoku mjr Jerzy Cybuliński oraz Zastępca Dyrektora Aresztu Śledczego ppłk Marek Nowacki. W uroczystościach uczestniczył poczet sztandarowy Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w Białymstoku.

25 lutego 2017 r. w przeddzień obchodów Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych grupa rekonstrukcyjna biorąca udział w III Krajowej Defiladzie Pamięci Żołnierzy Wyklętych wraz z dr. Karolem Nawrockim Naczelnikiem Oddziałowego Biura Edukacji Narodowej IPN w Gdańsku i p. Adamem Hlebowiczem, twórcą takich wydarzeń jak monumentalna wystawa "Sybir - pro Memento" w Sopocie, Parada Niepodległości, Misterium Męki Pańskiej oraz Defilada Żołnierzy Niezłomnych w Gdańsku pod przewodnictwem ppłk. Leszka Urbanowicza Zastępcy Dyrektora Aresztu Śledczego w Gdańsku zwiedzili historyczną część aresztu, w której przetrzymywani byli Danuta Siedzikówna „Inka” i Feliks Selmanowicz „Zagończyk”. Gdańskie obchody Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych rozpoczęły się 26 lutego 2017 r. uroczystą mszą świętą w bazylice św. Brygidy, której przewodniczył Metropolita Gdański Ksiądz Arcybiskup Sławoj Leszek Głódź. Mszę świętą uświetniał poczet sztandarowy gdańskiej Służby Więziennej i członkowie grup rekonstrukcyjnych zafascynowani drogą i postawą Żołnierzy Wyklętych. We mszy świętej uczestniczyli także m.in. przedstawiciele Służby Więziennej na czele z Dyrektorem Okręgowym Służby Więziennej w Gdańsku płk. Lesławem Bryłkowskim i Dyrektorem Aresztu Śledczego w Gdańsku ppłk. Arturem Ostrowskim, przedstawiciele władz rządowych i samorządowych, oraz kombatanci powojennego podziemia niepodległościowego.Po uroczystej mszy świętej nastąpił wymarsz III Krajowej Defilady Pamięci Żołnierzy Niezłomnych, która z inicjatywy redaktora naczelnego Programu III Polskiego Radia Adama Hlebowicza po raz trzeci przeszła ulicami Gdańska. Na Długim Targu złożono gen. Władysławowi Andersowi uroczyste meldunki formacji rekonstrukcyjnych, które z całego kraju przybyły specjalnie na te uroczystości. W wydarzeniach tych udział wzięli m.in. minister Anna Maria Anders oraz wojewoda pomorski Dariusz Drelich. Podczas uroczystości naczelnik Oddziałowego Biura Edukacji Narodowej IPN w Gdańsku dr Karol Nawrocki odczytał list prezydenta RP Andrzeja Dudy. 1 marca 2017 r. w Narodowym Dniu Pamięci o Żołnierzach Wyklętych na Cmentarzu Garnizonowym w Gdańsku odbył się uroczysty Apel Pamięci z udziałem wojewody pomorskiego Dariusza Drelicha, przedstawicieli służb mundurowych, kombatantów i licznie zebranych mieszkańców Gdańska. Była też salwa honorowa i poczty sztandarowe. Służbę Więzienną reprezentowali Zastępca Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Gdańsku mjr Adam Poćwiardowski, Zastępca Dyrektora Aresztu Śledczego w Gdańsku ppłk Ewa Baranowska i Zastępca Dyrektora Zakładu Karnego w Gdańsku-Przeróbce mjr Witold Kaczorowski, którzy wraz z innymi delegacjami złożyli wieniec nieopodal miejsca, w którym znajdują się groby Danuty Siedzikówny „Inki” i Feliksa Selmanowicza „Zagończyka”. Podczas przemówienia dyrektora Oddziału IPN w Gdańsku prof. Mirosława Golona wszyscy zebrani usłyszeli, że: „komuniści próbowali tu pochować to, co najbardziej czcimy: Boga, Honor i Ojczyznę”, oraz „na pewno będziemy naśladowali tych, których pamięć dziś czcimy, bo taki jest obowiązek każdego, kto miłuje ojczyznę.” Gdańskie obchody Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych zakończą się w dniu 3 marca 2017 r. Drogą Krzyżową w intencji Żołnierzy Niezłomnych, której przemarsz rozpocznie się spod Aresztu Śledczego w Gdańsku.

Więcej zdjęć

Zespół Prasowy
Centralny Zarząd Służby Więziennej

Znajdź nas również na

Serwis Służby Więziennej