27 marca br. w Pałacu Karnickich w Warszawie zakończyły się dwudniowe warsztaty pn. "Więziennictwo polskie 100 lat bez państwa, 100 lat dla państwa”. Organizatorem wydarzenia był Niemiecki Instytut Historyczny oraz Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk.

Kontynuacja czy zmiana?

Warsztaty "Więziennictwo polskie 100 lat bez państwa, 100 lat dla państwa" to kolejny cykl spotkań funkcjonariuszy Służby Więziennej, pracowników naukowych oraz historyków poświęconych zmianom, jakie zachodziły w więziennictwie w okresie od Królestwa Kongresowego do czasów współczesnych. Debata miała na celu zapoznanie się z różnymi punktami widzenia na wspólną historię, ewolucję systemu penitencjarnego i zrozumienie racji przedstawicieli poszczególnych krajów. Historię socjalizacji więźniów przedstawiono szczegółowo, poczynając od kontekstu więziennictwa anielskiego i pruskiego, których elementy bezpośrednio wpłynęły na formowanie się myśli penitencjarnej i polskich miejsc odosobnienia.

Praca i posługi religijne istotnym systemem socjalizacji więźniów

Prelegenci w pierwszej sesji plenarnej przedstawili praktyki religijne w więzieniach, reformy systemu zatrudniania więźniów i ich wpływ na proces uspołeczniania skazanych. Przestrzenie religijne w więzieniach referował dr Felix Ackermann, organizator konferencji, w którego zakresie badań naukowych pozostaje historia więziennictwa Rzeczypospolitej Polskiej w czasach rozbiorów. W toku dyskusji wykład przedstawił dr Bartłomiej Perlak, funkcjonariusz Aresztu Śledczego w Świdnicy pn. „Kasaty klasztorów, transformacja w sądownictwie i powstanie oraz działanie więzień na terenie dzisiejszego Dolnego Śląska ze szczególnym uwzględnieniem świdnickiego aresztu”. W tej części prelekcje przedstawili również m.in. emerytowany funkcjonariusz SW, Jacek Moczulski w wykładzie o „Historii kościoła więziennego w Zakładzie Karnym w Barczewie" oraz Oleg Razygrajew z Zakładu Historii Powszechnej Wschodnioeuropejskiego Uniwersytetu Narodowego w Łucku o „Życiu religijnym w więzieniach Wołynia i Galicji Wschodniej w 1918-1939r". Prelegenci spotkania wymieniali się  doświadczeniami w obszarze rozwoju zatrudnienia więźniów oraz ewolucji systemu kierowania skazanych do pracy w kontekście przemian ustrojowych po 1989r. Panel dyskusyjny moderowała dr Anna Machcewicz z Instytutu Studiów Politycznych PAN a w przerwach uczestnicy mogli obejrzeć wystawę historyczną o więziennictwie okresu XIX w.

Bezpieczeństwo a humanitaryzm

Drugi dzień warsztatów zajęła tematyka bezpieczeństwa strażników i osadzonych na przykładzie więzienia w Radomiu. Dużą część debaty poświecono zagadnieniom cielesności, zdrowia oraz przemocy wobec więźniów w czasach stalinowskich. Dyskusję w tej części moderował dr Felix Ackermann z Niemieckiego Historycznego Instytutu w Warszawie. Wykłady o roli personelu ochronnego w realizacji wychowawczej koncepcji oraz roli strażników więziennych i ich postawa wobec buntów zakończył ostatnią sesję plenarną warsztatów. Pomimo prezentowania zaskakujących interpretacji powszechnie znanych wydarzeń, w ocenie uczestników więziennictwo zasadniczo ewaluowało zachowując wysokie standardy wykonywania kary pozbawienia wolności oparte na zasadzie humanitaryzmu i poszanowania godności osób pozostających w izolacji penitencjarnej.

Tekst, zdjęcia: kpt. Mariusz Jastrzębski

Znajdź nas również na

Serwis Służby Więziennej