W dniu 22 lipca 2017 r. obchodzona była uroczystość upamiętniająca 100. rocznicę osadzenia przez władze pruskie w gdańskim więzieniu przy ówczesnej ulicy Schiesstange (dzisiejszy Areszt Śledczy przy ul. Kurkowej) komendanta Legionów Polskich Brygadiera Józefa Piłsudskiego (późniejszego Naczelnika Państwa Polskiego i Pierwszego Marszałka Polski) oraz Pułkownika Kazimierza Sosnkowskiego Szefa Sztabu (Wodza Naczelnego Wojska Polskiego w okresie II Wojny Światowej).

Jeszcze przed rozpoczęciem uroczystości Prezes Związku Piłsudczyków Rzeczypospolitej Polskiej Generał ZP Stanisław Władysław Śliwa mianował Waldemara Kowalskiego podpułkownikiem ZP RP. O godz. 13:00 grupa rekonstrukcyjna Marienburg z Malborka w umundurowaniu pruskim wyprowadziła z holu Dworca Głównego w Gdańsku osoby odgrywające role J. Piłsudskiego i K. Sosnkowskiego. Następnie „aresztantanci” przeszli trasą ul. Wały Jagiellońskie, most Hucisko, ul. 3- Maja pod bramę Aresztu Śledczego w Gdańsku, gdzie zostali wprowadzeni za bramę aresztu. Ok. godz. 13:30 nastąpiło otwarcie uroczystości i odegrano Hymn Państwowy. Po powitaniu uczestników i przedstawieniu planu uroczystości przez Prezesa Okręgu Gdańskiego Związku Piłsudczyków Rzeczypospolitej Polskiej były Zastępca Dyrektora Aresztu Śledczego w Gdańsku mjr SW w st. spocz. Waldemar Kowalski przedstawił historię pobytu w Areszcie Gdańskim więźniów specjalnych.

W lipcu 1917 r. nastał tzw. "kryzys przysięgowy", gdy w odpowiedzi na wezwanie Józefa Piłsudskiego, żołnierze I i III Brygady Legionów Polskich odmówili złożenia przysięgi na „wierne braterstwo broni z Niemcami i Austro-Węgrami". Niemcy uznali to za przejaw buntu. Legiony zostały rozwiązane, ponad 3 tysiące legionistów internowano, natomiast brygadiera Józefa Piłsudskiego oraz pułkownika Kazimierza Sosnkowskiego aresztowano. Do Gdańska aresztanci zostali dowiezieni pociągiem 23 lipca 1917 r., około godziny 1 w nocy. Z dworca doprowadzono ich do więzienia. Więźniów umieszczono w dzisiejszych oddziale V Pawilonu Centralnego. Piłsudskiemu przydzielono celę specjalną, którą zaproszeni goście za zgodą dyrektora aresztu ppłk. Artura Ostrowskiego mogli zobaczyć. Po tygodniowym pobycie w Gdańsku, 29 lipca obu polskim patriotom polecono się spakować i odesłano do więzień wgłąb Niemiec. Piłsudski trafił do Magdeburga, Sosnkowski do Wesel. Do Polski wrócili 10 listopada 1918 roku, w aureoli prześladowanych bohaterów i stali się symbolem niepodległej Polski.

Powyższe uroczystości otworzyły cykl obchodów stulecia odzyskania przez Polskę niepodległości, w ramach programu „NIEPODLEGŁA” na lata 2017-2021 w Województwie Pomorskim, pod patronatem honorowym Wojewody Pomorskiego Dariusza Drelicha. Współorganizatorami uroczystości byli również: Gdański Oddział Związku Piłsudczyków RP, dyrektor Aresztu Śledczego w Gdańsku, Prezydent Miasta Gdańska, dyrektor gdańskiego oddziału Instytutu Pamięci Narodowej, Komendant Miejski Policji, oraz dyrektor gdańskiego oddziału PKP.

Zwieńczeniem tych uroczystości było uroczyste złożenie kwiatów pod tablicami pamiątkowymi. Hołd polskim bohaterom z ramienia Służby Więziennej oddali Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Gdańsku płk Lesław Bryłkowski i Dyrektor Aresztu Śledczego w Gdańsku ppłk Artur Ostrowski.

W wydarzeniu wzięło udział wielu znamienitych gości, którzy wsłuchując się w historię opowiadaną przez mjr. Kowalskiego i patrząc na licznie przybyłe grupy rekonstrukcyjne mogli na chwilę przenieść się do roku 1917 i stanąć twarzą w twarz z Józefem Piłsudskim.

 

Opracowanie: kpt. Marek Stuba
Zdjęcia: mjr Jan Wróbel, kpt. Marek Stuba

Przejdź do galerii

O powyższym wydarzeniu pisali także:
gdansk.tvp.pl
dzieje.pl
dziennikbaltycki.pl
radiogdansk.pl
radiomaryja.pl
gdanskstrefa.pl
trojmiasto.onet.pl
portalpomorza.pl
facebook.com/IPN.Gdansk
 

Znajdź nas również na

Serwis Służby Więziennej